Bangladesh Power Crisis: બાંગ્લાદેશ હાલમાં વીજળી અને ગેસની અછતના પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ દરમિયાન દેશના પ્રથમ પરમાણુ વીજ મથક રૂપપુર ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ માટે રશિયાથી આવનાર ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલની ડિલિવરીમાં વિલંબ થયો છે. રશિયાથી ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલ લઈને આવનારી કાર્ગો ફ્લાઇટને પાકિસ્તાની એરસ્પેસમાંથી પસાર થવા માટે જરૂરી મંજૂરી ન મળતાં 24 સપ્ટેમ્બરે થનારી ડિલિવરી થઈ શકી નહોતી. બાંગ્લાદેશના વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રી ફકીર મહબૂબ અનામે આ અંગે જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાને મંજૂરી કેમ ન આપી તેનું ચોક્કસ કારણ શરૂઆતમાં સ્પષ્ટ નહોતું.
Bangladesh Power Crisis: રૂપપુર પ્લાન્ટ માટે રશિયાથી આવી રહ્યું છે ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલ
રૂપપુર ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટનું નિર્માણ રશિયાની સરકારી ન્યુક્લિયર કંપની રોસાટોમની મદદથી થઈ રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટમાં બે VVER-1200 રિએક્ટર છે અને દરેક યુનિટની ક્ષમતા આશરે 1,200 મેગાવોટ છે. એટલે બંને યુનિટ મળીને પ્લાન્ટની કુલ ક્ષમતા આશરે 2,400 મેગાવોટ થાય છે. બાંગ્લાદેશના સત્તાવાર પ્રોજેક્ટ દસ્તાવેજોમાં પણ બે યુનિટ અને VVER-1200 ટેક્નોલોજીનો ઉલ્લેખ છે.
હાલની ડિલિવરી ખાસ કરીને યુનિટ-2 માટેના ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલ સાથે સંબંધિત છે. આ જથ્થો 24 સપ્ટેમ્બરે બાંગ્લાદેશ પહોંચવાનો હતો. ઢાકાના હઝરત શાહજલાલ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ફ્યુઅલ સ્વીકારવા માટેની તૈયારીઓ પૂર્ણ કરી દેવામાં આવી હતી, પરંતુ કાર્ગો વિમાન ન પહોંચતાં અધિકારીઓને સપ્લાય અટક્યાની જાણ થઈ હતી.
Bangladesh Power Crisis: પાકિસ્તાને શું કહ્યું?
આ ઘટનાને લઈને બાંગ્લાદેશમાં સવાલો ઊભા થયા હતા. જોકે પાકિસ્તાનના હાઈ કમિશને આ મામલાને રાજકીય નિર્ણય તરીકે રજૂ કર્યો નથી. પાકિસ્તાની પક્ષે જણાવ્યું કે આ મુદ્દો ફ્લાઇટ રૂટ, એરસ્પેસ પરમિશન અને સંબંધિત ટેક્નિકલ તથા પ્રક્રિયાત્મક વ્યવસ્થાઓ સાથે જોડાયેલો હતો.
પાકિસ્તાની હાઈ કમિશનના જણાવ્યા મુજબ, ઓવરફ્લાઇટ અને ડિપ્લોમેટિક ફ્લાઇટ ક્લિયરન્સ માટે નક્કી પ્રક્રિયા હોય છે અને કેટલીક પરિસ્થિતિમાં સંબંધિત એવિએશન સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે વધુ સંકલનની જરૂર પડી શકે છે. પાકિસ્તાને બાંગ્લાદેશ સાથેના પોતાના સંબંધોને મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા છે.
આથી, આ ઘટનાને પાકિસ્તાનની રાજકીય ‘અવળચંડાઈ’ તરીકે રજૂ કરવાને બદલે ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ તેને એરસ્પેસ ક્લિયરન્સ સંબંધિત વિવાદ અને પ્રક્રિયાત્મક સમસ્યા તરીકે જોવું વધુ યોગ્ય છે.
Bangladesh Power Crisis: હવે ઓક્ટોબરમાં વૈકલ્પિક રૂટથી ફ્યુઅલ આવશે
એરસ્પેસની સમસ્યા બાદ રશિયા અને બાંગ્લાદેશે નવો ડિલિવરી શેડ્યૂલ તૈયાર કર્યો છે. રોસાટોમે જણાવ્યું છે કે રૂપપુરના યુનિટ-2 માટે ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલની સપ્લાય ઓક્ટોબરથી શરૂ થશે અને ડિસેમ્બર સુધી ચાલુ રહેશે.
રોસાટોમના જણાવ્યા મુજબ, બાકીનું ફ્યુઅલ અનેક કાર્ગો ફ્લાઇટ દ્વારા પહોંચાડવામાં આવશે. ધ ડેઇલી સ્ટારના અહેવાલ મુજબ, ડિસેમ્બર સુધીમાં કુલ સાત અલગ-અલગ કાર્ગો ફ્લાઇટ દ્વારા બાકીનો જથ્થો પહોંચાડવાની યોજના છે.
બાંગ્લાદેશના અધિકારીઓને રશિયા તરફથી મળેલી નવી માહિતી મુજબ પ્રથમ નવી ડિલિવરી ઓક્ટોબરના પ્રથમ સપ્તાહમાં થઈ શકે છે. એટલે સપ્ટેમ્બરમાં થયેલો વિલંબ હોવા છતાં હાલના અહેવાલો અનુસાર આખો સપ્લાય શેડ્યૂલ ડિસેમ્બર સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ છે.
Bangladesh Power Crisis: બાંગ્લાદેશમાં વીજળીનું સંકટ કેટલું ગંભીર?
ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલની ડિલિવરીનો આ વિલંબ એવા સમયે થયો છે જ્યારે બાંગ્લાદેશની વીજળી વ્યવસ્થા પહેલેથી જ દબાણ હેઠળ છે. દેશની વીજળી વ્યવસ્થામાં ગેસની અછત અને કેટલાક પાવર પ્લાન્ટમાંથી પુરવઠામાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
બાંગ્લાદેશના સત્તાવાર Power Gridના આંકડા મુજબ સપ્ટેમ્બરના કેટલાક દિવસોમાં વીજળીની માંગ અને ઉપલબ્ધ પુરવઠા વચ્ચે મોટો તફાવત નોંધાયો હતો. 10 સપ્ટેમ્બરે કેટલાક કલાકોમાં લોડ-શેડિંગ 3,000 મેગાવોટથી વધુ હતું અને બપોરે તે 3,557 મેગાવોટ સુધી પહોંચ્યું હતું.
11 સપ્ટેમ્બરે પણ કેટલાક કલાકોમાં લોડ-શેડિંગ લગભગ 3,000 મેગાવોટની નજીક રહ્યું હતું. ત્યારબાદ 24 સપ્ટેમ્બરે સ્થિતિમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો અને સત્તાવાર આંકડામાં લોડ-શેડિંગ કેટલાક કલાકોમાં આશરે 175થી 315 મેગાવોટ વચ્ચે નોંધાયું હતું. એટલે વીજળીની સ્થિતિ દિવસ પ્રમાણે અને સમય પ્રમાણે બદલાતી રહી છે.
Bangladesh Power Crisis: રૂપપુર પ્લાન્ટથી કેટલી વીજળી મળશે?
રૂપપુર પ્લાન્ટ બાંગ્લાદેશની લાંબા ગાળાની ઊર્જા જરૂરિયાત માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ છે. તેની બંને યુનિટ મળીને લગભગ 2,400 મેગાવોટ વીજળી પેદા કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
માર્ચ 2026માં બાંગ્લાદેશના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે પ્રથમ યુનિટ ધીમે-ધીમે વીજળીનું ઉત્પાદન શરૂ કરશે અને વર્ષના અંત સુધીમાં લગભગ 1,200 મેગાવોટ સુધી રાષ્ટ્રીય ગ્રીડને સપ્લાય કરવાનો લક્ષ્યાંક છે. રોઇટર્સના એપ્રિલના અહેવાલ મુજબ પણ પ્રથમ રિએક્ટરમાં ફ્યુઅલ લોડિંગ શરૂ થયા બાદ ટ્રાયલ અને સલામતી પ્રક્રિયા દ્વારા વીજ ઉત્પાદન વધારવાની યોજના હતી.
એટલે રૂપપુર પ્લાન્ટ તરત જ દેશનું આખું વીજળી સંકટ ઉકેલી દેશે એવું માનવું યોગ્ય નથી, પરંતુ તેની સંપૂર્ણ ક્ષમતા કાર્યરત થયા પછી બાંગ્લાદેશના વીજળી પુરવઠામાં મોટો ઉમેરો થઈ શકે છે.
Bangladesh Power Crisis: ગેસની અછત પણ મોટો પડકાર
બાંગ્લાદેશની વીજળી વ્યવસ્થા લાંબા સમયથી ગેસ આધારિત પાવર પ્લાન્ટ પર નિર્ભર રહી છે. ગેસ સપ્લાયમાં ઘટાડો થતાં પાવર જનરેશન પર સીધી અસર પડે છે. 2026 દરમિયાન ગેસની અછતને કારણે ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને પણ અસર થઈ હોવાનું બાંગ્લાદેશી મીડિયા અહેવાલોમાં સામે આવ્યું છે. કેટલાક ટેક્સટાઇલ અને અન્ય ઔદ્યોગિક એકમોએ ગેસ સપ્લાયમાં સમસ્યાના કારણે ઉત્પાદન ઘટાડ્યું અથવા કામગીરી અટકાવી હોવાનું રિપોર્ટ થયું છે.
આ પરિસ્થિતિમાં પરમાણુ ઊર્જા બાંગ્લાદેશ માટે ઊર્જાના સ્ત્રોતોમાં વૈવિધ્ય લાવવાનો એક પ્રયાસ છે. જોકે ન્યુક્લિયર પ્લાન્ટ શરૂ કરવા માટે ફ્યુઅલ સપ્લાય, પરીક્ષણ, સલામતી મંજૂરી અને તબક્કાવાર કમિશનિંગ જેવી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરવી પડે છે.
Bangladesh Power Crisis: સપ્ટેમ્બરનો વિલંબ, હવે ઓક્ટોબરથી નવી શરૂઆત
રૂપપુર યુનિટ-2 માટે ન્યુક્લિયર ફ્યુઅલની સપ્ટેમ્બર 24ની ડિલિવરી એરસ્પેસ ક્લિયરન્સના મુદ્દે અટકી હતી. પાકિસ્તાની પક્ષે તેને ટેક્નિકલ અને પ્રક્રિયાત્મક મુદ્દો ગણાવ્યો છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશી અધિકારીઓએ શરૂઆતમાં ચોક્કસ કારણ અંગે સ્પષ્ટતા ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. હવે રશિયા દ્વારા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા સાથે ઓક્ટોબરથી ફ્યુઅલ સપ્લાય શરૂ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
રોસાટોમના જણાવ્યા મુજબ યુનિટ-2 માટેનો ફ્યુઅલ સપ્લાય ઓક્ટોબરથી ડિસેમ્બર 2026 સુધી ચાલુ રહેશે અને વર્ષના અંત સુધીમાં ડિલિવરી પૂર્ણ કરવાનો કાર્યક્રમ છે. તેથી હાલની માહિતી પ્રમાણે સપ્ટેમ્બરની આ ઘટના રૂપપુર પ્રોજેક્ટની સંપૂર્ણ સમયસૂચિમાં મોટો વિક્ષેપ પાડશે કે નહીં તે આગામી મહિનાઓમાં જ વધુ સ્પષ્ટ થશે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો
