Israel Political Showdown: ઇઝરાયલમાં સત્તા પરિવર્તનને લઈને રાજકીય સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બન્યો છે. લાંબા સમયથી વડાપ્રધાન પદે રહેલા બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સામે ગાદી આઇઝનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિરોધી પક્ષોએ સંસદમાં કાયદાકીય મોરચો ખોલ્યો છે. 10 નવેમ્બરે નવી સંસદની શરૂઆતના દિવસે આઇઝનકોટના યાશર પક્ષ અને તેના સહયોગીઓએ આઠ મહત્ત્વપૂર્ણ કાયદાકીય દરખાસ્તો રજૂ કરી હતી. તેમાં વડાપ્રધાનના કાર્યકાળ પર મર્યાદા મૂકવી, 7 ઓક્ટોબર 2023ના હમાસ હુમલાની સ્વતંત્ર તપાસ કરાવવી અને નેતન્યાહૂ સરકાર દ્વારા અગાઉ કરવામાં આવેલા ન્યાયિક તથા વહીવટી ફેરફારો રદ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ, ડેમોક્રેટ્સ પક્ષે ફોજદારી આરોપોનો સામનો કરતા વ્યક્તિઓને જાહેર પદ સંભાળતા અટકાવવાની અલગ દરખાસ્ત પણ રજૂ કરી છે. આ પ્રસ્તાવોનો રાજકીય પ્રભાવ સીધો નેતન્યાહૂના ભવિષ્ય સાથે જોડાઈ શકે છે. જોકે, આ તમામ દરખાસ્તો હજુ કાયદો બની નથી અને તેને સંસદની વિવિધ પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું પડશે.
Israel Political Showdown: આઠ દરખાસ્તો દ્વારા ઇઝરાયલની વ્યવસ્થામાં ફેરફારનો પ્રયાસ
ગાદી આઇઝનકોટના યાશર પક્ષે સહયોગી પક્ષો સાથે મળીને સંસદમાં આઠ કાયદાકીય દરખાસ્તો રજૂ કરી છે. આમાંથી બે મુખ્ય દરખાસ્તો છે. પ્રથમ દરખાસ્ત 7 ઓક્ટોબર 2023ના હમાસ હુમલાની તપાસ માટે સ્વતંત્ર રાજ્ય તપાસ પંચની રચના કરવાની છે. બીજી દરખાસ્ત વડાપ્રધાનના કાર્યકાળની મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવાની છે.
આ ઉપરાંત અગાઉની નેતન્યાહૂ સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા કાયદાકીય ફેરફારોને પાછા ખેંચવા માટે છ દરખાસ્તો રજૂ કરવામાં આવી છે. તેમાં એટર્ની જનરલની સત્તા, ન્યાયાધીશોની નિમણૂકની પ્રક્રિયા, ન્યાયિક વ્યવસ્થા, પોલીસ તપાસ વિભાગ અને મીડિયા નિયમન સંબંધિત ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે.
વિરોધી પક્ષોનું માનવું છે કે અગાઉના કાયદાકીય ફેરફારોથી સરકારની સત્તામાં વધારો થયો હતો અને ન્યાયતંત્ર તથા અન્ય સંસ્થાઓની સ્વતંત્રતા પર અસર પડી હતી. તેથી નવી સંસદમાં આ ફેરફારો રદ કરવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
Israel Political Showdown: વડાપ્રધાન કેટલા વર્ષ સુધી સત્તામાં રહી શકશે?
આઇઝનકોટની મુખ્ય દરખાસ્તોમાં વડાપ્રધાનના કાર્યકાળ પર મર્યાદા મૂકવાનો મુદ્દો છે. આ દરખાસ્તનો હેતુ કોઈ એક વ્યક્તિ લાંબા સમય સુધી સતત વડાપ્રધાન પદ પર ન રહે તે માટે કાયદાકીય જોગવાઈ ઊભી કરવાનો છે.
બેન્જામિન નેતન્યાહૂ ઇઝરાયલના ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી વડાપ્રધાન રહેલા નેતા છે. તેમણે અલગ-અલગ સમયગાળામાં દેશનું નેતૃત્વ કર્યું છે. આથી કાર્યકાળ મર્યાદિત કરવાની દરખાસ્ત તેમના રાજકીય ભવિષ્ય માટે મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
બીજી તરફ, ડેમોક્રેટ્સ પક્ષે ફોજદારી આરોપો હેઠળ ટ્રાયલનો સામનો કરી રહેલા લોકોને જાહેર હોદ્દા પર રહેવા અથવા નિયુક્ત થવા પર પ્રતિબંધ મૂકવાની અલગ દરખાસ્ત રજૂ કરી છે. નેતન્યાહૂ સામે ભ્રષ્ટાચાર સંબંધિત ત્રણ કેસમાં કાર્યવાહી ચાલી રહી હોવાથી આ દરખાસ્તને પણ રાજકીય રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
જો આ પ્રકારની જોગવાઈ કાયદાનું સ્વરૂપ ધારણ કરે તો નેતન્યાહૂની ભવિષ્યમાં સત્તા સંભાળવાની સંભાવનાઓ પર અસર પડી શકે છે. જોકે, હાલ તેને પ્રસ્તાવ તરીકે જ જોવો જરૂરી છે.
Israel Political Showdown: હમાસના હુમલાની તપાસ માટે સ્વતંત્ર આયોગની માંગ
7 ઓક્ટોબર 2023ના રોજ હમાસ દ્વારા ઇઝરાયલ પર કરવામાં આવેલા હુમલાએ દેશની સુરક્ષા વ્યવસ્થા સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા હતા. આ હુમલામાં ઇઝરાયલની ગુપ્તચર અને સુરક્ષા એજન્સીઓ હુમલાની આગોતરી જાણકારી મેળવવામાં ક્યાં નિષ્ફળ રહી હતી તેની તપાસ કરવાની માંગ લાંબા સમયથી થઈ રહી છે.
ગાદી આઇઝનકોટ આ ઘટનાની તપાસ માટે સ્વતંત્ર રાજ્ય તપાસ પંચ રચવા માગે છે. આ તપાસમાં સુરક્ષા એજન્સીઓની કામગીરી ઉપરાંત રાજકીય નેતૃત્વની જવાબદારીની પણ સમીક્ષા થઈ શકે છે.
નેતન્યાહૂની અગાઉની સરકારે આવી તપાસ માટે સ્વતંત્ર આયોગ રચવાની માંગનો વિરોધ કર્યો હતો. સરકારનું માનવું હતું કે તપાસની પ્રક્રિયા અને આયોગની રચના અંગે અલગ અભિગમ હોવો જોઈએ. બીજી તરફ, વિરોધી પક્ષોનું કહેવું છે કે દેશની સુરક્ષામાં થયેલી ગંભીર નિષ્ફળતાની જવાબદારી નક્કી કરવા સ્વતંત્ર તપાસ જરૂરી છે.
Israel Political Showdown: અદાલતો અને એટર્ની જનરલની સત્તા ફરી સ્થાપિત કરવાની તૈયારી
આઇઝનકોટના પક્ષે રજૂ કરેલી દરખાસ્તોમાં ન્યાયતંત્ર સાથે જોડાયેલા કાયદાઓ પણ સામેલ છે. નેતન્યાહૂ સરકારના અગાઉના ન્યાયિક સુધારા કાર્યક્રમ હેઠળ ન્યાયાધીશોની નિમણૂક સમિતિની રચના અને એટર્ની જનરલની સત્તાઓમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા.
વિરોધી પક્ષો આ ફેરફારો રદ કરવા માગે છે. તેમનો દાવો છે કે સરકાર અને ન્યાયતંત્ર વચ્ચે સત્તાનું સંતુલન જળવાઈ રહે તે લોકશાહી માટે જરૂરી છે.
આ ઉપરાંત પોલીસના આંતરિક તપાસ વિભાગની કામગીરી અને મીડિયા ક્ષેત્રના નિયમોમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો પણ પાછા ખેંચવાની દરખાસ્ત છે. જો આ દરખાસ્તો પસાર થાય તો ઇઝરાયલની ન્યાયિક અને વહીવટી વ્યવસ્થામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર થઈ શકે છે.
Israel Political Showdown: આરબ પક્ષોના સમર્થનથી સરકાર રચવાનો પ્રયાસ
ઇઝરાયલમાં નવી સરકાર રચવાની પ્રક્રિયા પણ અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ તબક્કે પહોંચી છે. 27 ઓક્ટોબરના ચૂંટણી પરિણામો બાદ કોઈ એક પક્ષ કે ગઠબંધનને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી નહોતી.
રાષ્ટ્રપતિ ઇસાક હર્ઝોગે 8 નવેમ્બરે ગાદી આઇઝનકોટને નવી સરકાર રચવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું. સંસદના 120 સભ્યોમાંથી 67 સભ્યોએ આઇઝનકોટને સરકાર રચવા માટે સમર્થન આપવાની ભલામણ કરી હતી, જ્યારે 46 સભ્યોએ નેતન્યાહૂના સમર્થનમાં મત વ્યક્ત કર્યો હતો. સાત સભ્યો ધરાવતા એક પક્ષે કોઈ ઉમેદવારની ભલામણ કરી નહોતી.
સરકાર રચવા માટે 61 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી છે. આઇઝનકોટને સરકાર રચવા માટે શરૂઆતમાં 28 દિવસનો સમય મળ્યો છે. જરૂર પડે તો રાષ્ટ્રપતિ વધુ 14 દિવસની મુદત આપી શકે છે.
આઇઝનકોટને સરકાર રચવા માટે આરબ પક્ષોનું સમર્થન મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. આ પક્ષોએ આવાસ અને અપરાધ સંબંધિત નીતિઓમાં ફેરફાર સહિતની કેટલીક માંગણીઓ આગળ ધરી છે. ખાસ કરીને કામિનિત્ઝ કાયદો રદ કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે. આ કાયદા હેઠળ જરૂરી સરકારી મંજૂરી વિના બાંધવામાં આવેલા મકાનો સામે દંડ અને તોડવાની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. આરબ પક્ષોનું કહેવું છે કે તેમના વિસ્તારોમાં બાંધકામની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા મુશ્કેલ હોવાથી આ કાયદાની અસર તેમના સમુદાયો પર વધુ પડે છે.
Israel Political Showdown: નેતન્યાહૂના સમર્થકોનો રસ્તા પર વિરોધ
આઇઝનકોટ દ્વારા આરબ પક્ષોના સમર્થનથી સરકાર રચવાના પ્રયાસો સામે ઇઝરાયલમાં જમણેરી સંગઠનો અને નેતન્યાહૂ સમર્થકોમાં નારાજગી જોવા મળી રહી છે. 10 નવેમ્બરે યેરુશલમમાં સંસદની બહાર સેંકડો પ્રદર્શનકારીઓ એકત્ર થયા હતા.
ઈમ તિર્ત્ઝૂ નામના દક્ષિણપંથી સંગઠન દ્વારા આયોજિત આ વિરોધ પ્રદર્શનમાં આરબ પક્ષોના સમર્થનથી સરકાર રચવાના પ્રયાસોનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રદર્શનકારીઓએ ‘અમને યહૂદી રાષ્ટ્ર જોઈએ’ અને ‘આતંકવાદીઓ સાથે સરકાર ન બનાવો’ જેવા નારા લગાવ્યા હતા.
પ્રદર્શન દરમિયાન દેશમાં ગૃહયુદ્ધ જેવી સ્થિતિ ઊભી થવાની ચેતવણી પણ આપવામાં આવી હતી. પ્રદર્શનકારીઓએ ચૂંટણીમાં ગેરરીતિના આક્ષેપો કરીને ફરીથી મતદાન કરાવવાની માંગ કરી હતી. જોકે, ચૂંટણીમાં ગેરરીતિના આક્ષેપો અંગે સત્તાવાર રીતે પુરાવા રજૂ થયાની પુષ્ટિ આ અહેવાલોમાં થતી નથી.
Israel Political Showdown: નેતન્યાહૂ માટે આગળનો રસ્તો મુશ્કેલ
નેતન્યાહૂ હાલ કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે યથાવત્ છે અને નવી સરકાર રચાય ત્યાં સુધી તેમની જવાબદારી ચાલુ રહેશે. બીજી તરફ, આઇઝનકોટ પાસે બહુમતી મેળવીને નવી સરકાર રચવાનો પડકાર છે.
આઠ કાયદાકીય દરખાસ્તો રજૂ થવાથી રાજકીય દબાણ વધ્યું છે, પરંતુ માત્ર દરખાસ્ત રજૂ થવાથી કોઈ કાયદો અમલમાં આવતો નથી. તેને સંસદમાં જરૂરી વાંચન, સમિતિઓની ચર્ચા અને મતદાનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.
આમ, ઇઝરાયલમાં હાલ બે મોરચે રાજકીય સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. એક તરફ આઇઝનકોટ સરકાર રચવા માટે વિવિધ પક્ષો સાથે વાટાઘાટ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ નેતન્યાહૂના સમર્થકો આ પ્રયાસોનો વિરોધ કરી રહ્યા છે. હવે ઇઝરાયલની નવી સંસદમાં કાયદાકીય દરખાસ્તોનું શું પરિણામ આવે છે અને આઇઝનકોટ બહુમતી મેળવીને સરકાર રચી શકે છે કે નહીં તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: IPLમાં હાલ નવી ટીમો ઉમેરવાની કોઈ યોજના નથી: 2028માં 10થી 12 ટીમો કરવાની ચર્ચા પણ થઈ નથી, BCCI સચિવ દેવજીત સૈકિયાએ અફવાઓ ફગાવી
