Sonia Gandhi Journey: કોંગ્રેસના પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ ચૂંટણીના રાજકારણમાંથી નિવૃત્તિ લેવાનો અને રાજ્યસભા દ્વારા સંસદમાં પહોંચવાનો નિર્ણય લીધો છે. સોનિયા ગાંધી રાજસ્થાનથી રાજ્યસભામાં જશે. તેમણે જયપુર જઈને રાજ્યસભાની ચૂંટણી માટે નોમિનેશન ફોર્મ ભર્યું છે.
17મી લોકસભાના સમાપન ભાષણમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કોઈનું નામ લીધા વિના કહ્યું હતું કે, કેટલાક લોકોએ ચૂંટણી લડવાની હિંમત પણ ગુમાવી દીધી છે. આજે જ્યારે સોનિયા ગાંધી ચૂંટણીના રાજકારણમાંથી સંન્યાસ લઈ ચૂક્યા છે ત્યારે લાગે છે કે પીએમ મોદીનું નિશાન કદાચ સોનિયા હતા.
સોનિયા ગાંધીનો રાજકીય પ્રવાસ હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહેશે. જ્યારે તેમને કોંગ્રેસ પાર્ટીને બચાવવાનો શ્રેય મળ્યો હતો, ત્યારે તેમના પર તેમના પુત્ર સાથેના જોડાણને કારણે તેને ડૂબતી છોડી દેવાનો આરોપ પણ મૂકવામાં આવ્યો.
જ્યારે 2004માં સીતારામ કેસરી સાથે કોંગ્રેસીઓ દ્વારા જ ગેરવર્તણૂક કરવામાં આવી હતી અને જ્યારે 2004માં ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન પીવી નરિસ્મહા રાવના મૃતદેહને કોંગ્રેસ હેડક્વાર્ટરમાં રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી ત્યારે સોનિયા પર રાજકીય શુદ્ધતાને કલંકિત કરવાનો આરોપ પણ મૂકવામાં આવ્યો.
Sonia Gandhi Journey: સફરનામા
ઘણા વર્ષો પછી ગાંધી-નેહરુ વંશના કોઈ સભ્ય રાજ્યસભામાં જઈ રહ્યા છે. ચાલો જાણીએ કે સોનિયા ગાંધીની અત્યાર સુધીની રાજકીય સફર કેવી રહી?
રાજીવ સાથે લગ્ન અને ગાંધી પરિવારના પુત્રવધૂ
78 વર્ષીય સોનિયા ગાંધીએ તેમના જીવનમાં ઘણા ઉતાર-ચઢાવ જોયા. ઇટાલીમાં એક સામાન્ય પરિવારમાં જન્મેલી સોનિયાને રાજીવ ગાંધી સાથેના લગ્ન બાદ 1968માં ભારત આવવું પડ્યું હતું. તે અહીંના શાસક પરિવારની વહુ બની. પરંતુ પછીના ત્રણ દાયકામાં, તેમણે પહેલા તેમના સાસુ ઈન્દિરા ગાંધી અને પછી તેમના પતિ રાજીવ ગાંધીને ગુમાવવા જેવી ભારે પ્રતિકૂળતાઓનો સામનો કરવો પડ્યો.
રાજીવ ગાંધી સાથે મુલાકાત
સોનિયા ગાંધીનો જન્મ 9 ડિસેમ્બર 1946ના રોજ થયો હતો. પ્રારંભિક શિક્ષણ પછી તેણે વિદેશી ભાષાની શાળામાં પ્રવેશ મેળવ્યો. અહીં તેણે અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ અને રશિયન ભાષાઓનો અભ્યાસ કર્યો.
કેમ્બ્રિજમાં અભ્યાસ દરમિયાન તેઓ રાજીવ ગાંધીને મળ્યા હતા. તેઓએ 1968માં નવી દિલ્હીમાં લગ્ન કર્યા હતા.
વર્ષ 1984 થી 1991 દરમિયાન, જ્યારે તેમના પતિ રાજીવ ગાંધી વડાપ્રધાન હતા અને પછી થોડો સમય લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન, સોનિયા ગાંધી મોટાભાગે રાજીવ ગાંધીની સાથે દેશ અને વિદેશના પ્રવાસમાં જતા હતા.
મે 1991માં તેમના પતિની હત્યા બાદ, તેમણે બિન-સરકારી સંસ્થા રાજીવ ગાંધી ફાઉન્ડેશન અને તેની સાથે સંકળાયેલ થિંક-ટેંક, રાજીવ ગાંધી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર કન્ટેમ્પરરી સ્ટડીઝની સ્થાપના કરી. તેના પ્રમુખ તરીકે, તેણીએ પોતાને તેમની પ્રવૃત્તિઓમાં વ્યસ્ત રાખ્યા.
દુ:ખના પહાડ તૂટી પડ્યા સોનિયા ગાંધી પર
1984માં તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા થઈ ત્યારે તેમના પુત્ર રાજીવ ગાંધીએ અચાનક રાજકારણમાં પ્રવેશ કરવો પડ્યો હતો. તેઓ દેશના વડાપ્રધાન બન્યા. ત્યારે સોનિયા ડરી ગઈ હતી.
સોનિયા ગાંધી ઇચ્છતી ન હતી કે તેનો પતિ રોજના પ્રકાશમાં તેની સાસુની હત્યા બાદ રાજકારણમાં આવે. પરંતુ નિયતિની જેમ 1991માં સોનિયાની આશંકા સાચી પડી અને રાજીવ ગાંધી લોકસભા ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન તમિલનાડુમાં એક રેલીમાં આત્મઘાતી હુમલાનો શિકાર બન્યા.
સમયની સોય ફરી એ જ જગ્યાએ થંભી ગઈ હતી જ્યારે ઈન્દિરાની હત્યા પછી રાજીવની રાજનીતિને લઈને અસમંજસનો સમયગાળો હતો. સોનિયાએ એક વખત તેના પતિ રાજીવને જે સલાહ આપી હતી, જ્યારે તે જ તક પોતાને માટે આવી ત્યારે તે અડગ રહી.
સોનિયાના હાથમાં કોંગ્રેસની કમાન
કેટલીકવાર વ્યક્તિ પોતાના માટે વિચારી શકતી નથી, સંજોગો તેને કંઈક બીજું કરવા મજબૂર કરે છે. સીતારામ કેસરીના નેતૃત્વમાં જ્યારે કોંગ્રેસ પાર્ટી નબળી પડવા લાગી ત્યારે સોનિયા ગાંધી પર કમાન સંભાળવાનું દબાણ વધવા લાગ્યું.
આખરે, છ વર્ષ પછી સોનિયાએ પોતાના નિર્ણયથી હટયા અને તેમણે 1997માં કોંગ્રેસમાં જોડાઈને રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. બીજા જ વર્ષે 1998માં તેમને કોંગ્રેસની કમાન પણ સોંપવામાં આવી હતી.
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ તરીકે, તેમની સામે સૌથી મોટો પડકાર એ પાર્ટીને સંગઠિત કરવાનો હતો જે નેતાઓમાં આંતરિક વિખવાદને કારણે સતત નબળી પડી રહી હતી. સીતારામ કેસરીના સમયમાં એક કહેવત પ્રસિદ્ધ થઈ હતી – ‘ना खाता ना बही, केसरी जो कहें वही सही’
સોનિયા ગાંધી ડિસેમ્બર 2017 સુધી આ પદ પર રહી હતી. સોનિયાએ સૌથી લાંબા સમય સુધી કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ રહેવાનો રેકોર્ડ બનાવ્યો.
પ્રથમ ચૂંટણીમાં બે શાનદાર જીત પોતાને નામ કરી
સોનિયાએ કોંગ્રેસનું પદ સંભાળ્યું ત્યારે બીજા જ વર્ષે લોકસભાની ચૂંટણી યોજાઈ હતી. 1999ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં, સોનિયાએ ઉત્તર પ્રદેશના અમેઠી અને કર્ણાટકના બેલ્લારીમાંથી પ્રથમ વખત પોતાનું નસીબ અજમાવ્યું. સાનિયા ગાંધીને બંને જગ્યાએ સફળતા મળી અને 13મી લોકસભામાં પહેલીવાર સંસદમાં પહોચ્યા.
બેલ્લારીમાં તેમણે ભાજપના મજબૂત નેતા સુષ્મા સ્વરાજને હરાવ્યા હતા. જો કે, તેણીએ આ સીટ છોડી દીધી અને અમેઠીનું પ્રતિનિધિત્વ કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. બાદમાં એ જ સુષ્મા સ્વરાજે સોનિયા ગાંધીને વડાપ્રધાન બનવાથી રોકવા માટે મોટો સંકલ્પ લીધો.
કોંગ્રેસ પાર્ટીએ સર્વસંમતિથી તેમને સંસદમાં તેના નેતા તરીકે ચૂંટ્યા અને તેથી તેઓ વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લે તેવી અપેક્ષા હતી. જો કે, તેમણે પદ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો અને ગઠબંધન સરકારનું નેતૃત્વ કરવા માટે ડૉ.મનમોહન સિંહને નામાંકિત કર્યા.
સોનિયાએ વડાપ્રધાનનું પદ છોડયુ
સોનિયાની વ્યક્તિગત સફળતા પછી, કોંગ્રેસ પાર્ટીનો વારો હતો કે તે તેની ચમક પાછી લાવે. 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં પણ આ લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવામાં આવ્યો હતો.
કોંગ્રેસ પાર્ટીઃ 2004ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસ 145 બેઠકો મેળવીને સૌથી મોટી પાર્ટી બની હતી. સોનિયા ગાંધીના નેતૃત્વમાં પાર્ટીએ પહેલીવાર ગઠબંધન સરકારનું નેતૃત્વ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.
સોનિયા વડા પ્રધાન બનવાની હતી, પરંતુ તેમના વિદેશી મૂળનો મુદ્દો માત્ર વિરોધ પક્ષ ભાજપમાંથી જ નહીં, પણ કોંગ્રેસની અંદરથી પણ આસમાને પહોંચ્યો હતો.
સુષ્મા સ્વરાજે જાહેરાત કરી હતી કે જો સોનિયા ગાંધી વડાપ્રધાન બનશે તો માથે મુંડન કરાવશે. બીજી તરફ, શરદ પવાર, પીએ સંગમા અને તારિક અનવરે 1999માં જ કોંગ્રેસથી અલગ થઈને રાષ્ટ્રવાદી કોંગ્રેસ પાર્ટી (NCP)ની રચના કરી હતી. તેમણે સોનિયાના વિદેશી મૂળને પણ પોતાના વિરોધનો આધાર બનાવ્યો હતો.
Sonia Gandhi Journey: કોંગ્રેસ સત્તામાં આવી
2004માં જ્યારે યુનાઈટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (યુપીએ)ની રચના થઈ ત્યારે સોનિયા તેના અધ્યક્ષ તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા. આ વખતે તે ઉત્તર પ્રદેશના રાયબરેલીથી જીતીને લોકસભામાં પહોંચી હતી. વિરોધને જોઈને સોનિયાએ પોતે વડાપ્રધાન પદ ન લીધું અને મનમોહન સિંહને દેશના વડાપ્રધાન બનાવ્યા.
ત્યાર બાદ નીતિ વિષયક બાબતોમાં મનમોહન સિંહ સરકારને માર્ગદર્શન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય સલાહકાર પરિષદ (એનએસી) ની રચના કરવામાં આવી અને સોનિયા ગાંધી તેના અધ્યક્ષ બન્યા.
આજે પણ એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે હકીકતમાં 2004 થી 2014 સુધીની મનમોહન સિંહ સરકારના બે કાર્યકાળમાં સોનિયા ગાંધી જ વાસ્તવિક વડાપ્રધાન હતા. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે સોનિયાએ પડદા પાછળથી દેશ પર શાસન કર્યું.
લાભના પદ પર વિવાદ બાદ રાજીનામું
તે મે 2006 સુધી નેશનલ એડવાઇઝરી કાઉન્સિલ (NAC)ના અધ્યક્ષ પણ હતા. તેમણે તેમના નફાના કાર્યાલય અંગેના વિવાદને પગલે NAC પ્રમુખ અને તેમની લોકસભા બેઠક પરથી પણ રાજીનામું આપ્યું હતું.
આ પછી, પેટાચૂંટણી દ્વારા તે ફરીથી સાંસદ તરીકે ચૂંટાયા. તેણીએ મે 2010 માં પુનઃરચિત રાષ્ટ્રીય સલાહકાર પરિષદ (NAC) ના અધ્યક્ષપદને ફરીથી સંભાળ્યું અને 2014 સુધી તે પદ પર રહ્યા.
તે જ સમયે, બંધારણની કલમ 191 (1) (A) અને જનપ્રતિનિધિત્વ કાયદાની કલમ 9A હેઠળ, સાંસદો અને ધારાસભ્યોને અન્ય પદ સંભાળતા અટકાવવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. NAC નો કાર્યકાળ 2008 સુધી ચાલ્યો હતો. ત્યારબાદ 2009માં કોંગ્રેસ ફરી સત્તામાં આવી અને 2010માં NACની રચના કરવામાં આવી.
આ વખતે કાયદો લાવીને નિર્ણય લેવાયો છે કે NAC ચેરમેનને નફાના પદ તરીકે ગણવામાં આવશે નહીં. ત્યારબાદ સોનિયા NAC અધ્યક્ષ બન્યા અને 2014 સુધી આ પદ પર રહ્યા જ્યારે લોકસભા ચૂંટણીમાં ખરાબ રીતે હાર્યા બાદ કોંગ્રેસ સત્તામાંથી બહાર થઈ ગઈ.
સોનિયા ગાંધીએ 2009, 2014 અને 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં રાયબરેલી બેઠક પરથી જીત મેળવી હતી. આ સાથે તેમણે ઓગસ્ટ 2019 થી ઓક્ટોબર 2022 સુધી કોંગ્રેસના વચગાળાના અધ્યક્ષની જવાબદારી પણ નિભાવી હતી.
‘હું ઈન્દિરા ગાંધીની વહુ છું… અને હું કોઈથી ડરતી નથી’. સોનિયા ગાંધીનું આ નિવેદન તમિલનાડુ કોંગ્રેસ દ્વારા એવા સમયે ટ્વીટ કરવામાં આવ્યું હતું જ્યારે સોનિયા ગાંધી નેશનલ હેરાલ્ડ કેસમાં ED એટલે કે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ સમક્ષ હાજર થઈ રહ્યા હતા.
સોનિયા ગાંધીએ બે પુસ્તકો લખ્યા
સોનિયા ગાંધીએ તેમના પતિ રાજીવ ગાંધી અને રાજીવની દુનિયા પર બે પુસ્તકો લખ્યા છે. આ ઉપરાંત તેણીએ 1922 અને 1964 વચ્ચે પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ અને ઈન્દિરા ગાંધી વચ્ચેના પત્રોની આપલેના બે ગ્રંથો (ફ્રીડમ્સ ડોટર અને ટુ અલોન, ટુગેધર) સંપાદિત કર્યા છે.
સોનિયા ગાંધીને આ બાબતોમાં રસ
સોનિયા ગાંધીની અન્ય રુચિઓમાં વાંચન, ભારતીય કલા-સમકાલીન, શાસ્ત્રીય અને આદિવાસી, ભારતીય હાથશાળ અને હસ્તકલા અને લોક અને શાસ્ત્રીય બંને સંગીતનો સમાવેશ થાય છે.
તેમણે નેશનલ મ્યુઝિયમ, નવી દિલ્હીમાંથી ઓઇલ પેઇન્ટિંગમાં ડિપ્લોમા કર્યો છે.
અત્રે ઉલ્લખનીય છે કે આજે કોંગ્રેસના ટોચના નેતાઓ કોંગ્રેસને છોડી રહ્યા છે અને આરોપ લગાવવામાં આવે છે કે આ પાર્ટી માત્ર એક પરિવારની પાર્ટી છે.. આ એ જ નેતાઓ છે જયારે કોંગ્રેસની હાર થઇ રહી હતી ત્યારે તેઓ જ રાજકારણથી દૂર થયેલા સોનિયા ગાંધીની મદદ માંગવા ગયા હતા. સૌ કોઈ જાણે છે કે સોનિયા ગાંધી કયારેય ન હતા ઈચ્છતા કે તેમના પતિ રાજીવ ગાંધી રાજકારણમાં આવે સાથે તેઓ પોતે પણ કરારેય રાજકારણમાં પ્રવેશવા ન હતા માંગતા.
लेटेस्ट खबरो के लिए यहाँ क्लिक करे
यूट्यूब चैनल पर शॉर्ट्स देखने के लिए यहाँ क्लिक करे
पंजाब में और क्या चल रहा है – यहाँ से क्लिक कर के जाने
दिलचस्प खबरों के लिए यहाँ क्लिक करे
