Smart Pollution Solution: જેમ જેમ ભારતના મોટા શહેરો કોંક્રિટના જંગલોમાં ફેરવાઈ રહ્યા છે અને પ્રદૂષણ વધી રહ્યું છે, ત્યારે પર્યાવરણને બચાવવા માટે એક અદભુત નવી ટેકનોલોજી ભારતમાં એન્ટ્રી કરી ચૂકી છે. મધ્યપ્રદેશના ભોપાલ સ્માર્ટ સિટી પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત સ્વામી વિવેકાનંદ પાર્કમાં ભારતનું સૌપ્રથમ ‘અલ્ગી ટ્રી’ (Algae Tree – શેવાળનું વૃક્ષ) લગાવવામાં આવ્યું છે. દેખાવમાં ભવિષ્યની સાયન્સ-ફિક્શન ફિલ્મ જેવા લાગતા આ અદભુત મશીનને જોવા લોકોના ટોળેટોળા ઉમટી રહ્યા છે.
Smart Pollution Solution: શું છે આ “Algae Tree”?
નામ સાંભળીને એમ લાગે કે આ કોઈ લીલુંછમ કુદરતી ઝાડ હશે, પણ વાસ્તવમાં તે કોઈ સાચું ઝાડ નથી. આ ૩ મીટર ઊંચી, કાચની નળાકાર ટાંકી જેવું એક અત્યાધુનિક મશીન (Photo-bioreactor) છે. તેને “સ્માર્ટ ટ્રી” પણ કહી શકાય. આ કાચની પારદર્શક ટાંકી પાણી અને કરોડો જીવંત સૂક્ષ્મ શેવાળ (Microalgae) થી ભરેલી હોય છે, જે અંદરથી લીલા રંગની લાઈટો સાથે ચમકે છે. આ આખું મશીન તેના ટોચ પર લગાવેલી સોલાર પેનલથી ઓપરેટ થાય છે.
Smart Pollution Solution: કેવી રીતે કામ કરે છે આ ‘સ્માર્ટ મશીન’?
આ ટેકનોલોજી કુદરતના નિયમ પર જ કામ કરે છે પણ સુપરફાસ્ટ સ્પીડમાં:
૧. મશીનની અંદર રહેલા કરોડો સૂક્ષ્મ શેવાળ આસપાસની પ્રદૂષિત હવામાંથી ઝેરી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ($CO_2$) ને પોતાની તરફ ખેંચી લે છે.
૨. સૂર્યપ્રકાશની મદદથી આ શેવાળ ફોટોસિન્થેસિસ (પ્રકાશસંશ્લેષણ) ની પ્રક્રિયા કરે છે.
૩. પ્રક્રિયાના અંતે તે હવામાં મોટા પ્રમાણમાં શુદ્ધ ઓક્સિજન ($O_2$) મુક્ત કરે છે. ટૂંકમાં, જે કામ કુદરતી પાંદડા કરે છે, તે જ કામ અહિયાં શેવાળ કરે છે.
Smart Pollution Solution: ‘અલ્ગી ટ્રી’ ના અદભુત ફાયદા
- ૨૫ ઝાડ જેટલું પાવરફુલ: આ એક જ મશીન દર વર્ષે હવામાંથી આશરે ૧.૫ ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ($CO_2$) શોષી લે છે અને ૧ ટન જેટલો શુદ્ધ ઓક્સિજન આપે છે. આ કાર્યક્ષમતા ૨૫ મોટા અને પુખ્ત કુદરતી વૃક્ષો બરાબર છે.
- પ્રદૂષણનો ખાતમો: તે પોતાનાથી ૧૫ મીટરની ત્રિજ્યા (Radius) ના વિસ્તારમાં રહેલા જીવલેણ ડસ્ટ પાર્ટિકલ્સ એટલે કે PM 2.5 ના કણોને ૪૫% થી ૫૫% સુધી ઘટાડી હવા ચોખ્ખી ચણાક કરી દે છે.
- જગ્યાની કોઈ માથાકૂટ નહીં: ભીડભાડવાળા મેટ્રો શહેરો, હાઇવે અને ચાર રસ્તાઓ કે જ્યાં સાચા ઝાડ વાવવા માટે જમીન કે જગ્યા નથી હોતી, ત્યાં આ મશીન ડાઇનિંગ ટેબલ જેટલી નાની જગ્યામાં પણ આસાનીથી ફિટ થઈ જાય છે.
- ૧૦૦% ગ્રીન એનર્જી: તે સૂર્ય ઉર્જા (Solar Power) થી ચાલતું હોવાથી તેને ચલાવવા માટે બહારથી કોઈ વીજળી આપવી પડતી નથી.
Smart Pollution Solution: યાદ રાખવા જેવી ખાસ વાતો
તે મદદગાર છે, વિકલ્પ નથી:
આ મશીન બનાવનાર વૈજ્ઞાનિકો અને નિષ્ણાતો સ્પષ્ટતા કરે છે કે, આ ટેકનોલોજીનો હેતુ કુદરતી વૃક્ષોને હટાવવાનો કે તેનો ઓપ્શન બનવાનો નથી. સાચા વૃક્ષો જમીન બચાવવા, વરસાદ લાવવા અને પક્ષીઓના આશ્રય માટે અનિવાર્ય છે. આ મશીન માત્ર એવા ગીચ શહેરી વિસ્તારો માટે એક ‘સપોર્ટ સિસ્ટમ’ છે જ્યાં ઝાડ ઉગાડવા અશક્ય છે.
- રાત્રે પણ ચાલુ રહેશે: સૂર્યપ્રકાશ ન હોય ત્યારે આ મશીનની સ્પીડ ઘટે નહીં તે માટે તેની અંદર ખાસ ઇન-બિલ્ટ બેટરી બેકઅપ અને સ્પેશિયલ એલઇડી (LED) લાઇટ્સ આપવામાં આવી છે, જે રાત્રે પણ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખે છે.
ભવિષ્યમાં પ્રદૂષણ સામે લડવા માટે અમદાવાદ, મુંબઈ અને દિલ્હી જેવા દેશના અન્ય પ્રદૂષિત શહેરોના જાહેર સ્થળો અને બસ સ્ટેન્ડ પર પણ આવા સ્માર્ટ ‘Algae Tree’ જોવા મળે તો નવાઈ નહીં!
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: મોટેરામાં AMCનું બુલડોઝર ફર્યું, ‘બેટી બચાવો’ના નારા વચ્ચે દીકરીનો આક્રોશ– “જગ્યા નથી, ક્યાં ભણું? રોડ પર?”
