Guru Nanak Jayanti 2023: ગુરુ નાનક જયંતિ એ શીખ સમુદાયના લોકોનો એક મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે. આ તહેવાર ગુરુ નાનક દેવજીની જન્મજયંતિના અવસર પર ઉજવવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે ગુરુ નાનક દેવજીનો જન્મ કારતક માસમાં શુક્લ પક્ષની પૂર્ણિમાના દિવસે થયો હતો. આ વર્ષે કાર્તિક પૂર્ણિમા 27 નવેમ્બરે છે, તેથી શીખ ધર્મના પ્રથમ ગુરુ, ગુરુ નાનક દેવજીની જન્મજયંતિ 27 નવેમ્બરે જ ઉજવવામાં આવશે. ગુરુ નાનક દેવની જન્મજયંતિ ગુરુ પર્વ અને પ્રકાશ પર્વ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે શીખ લોકો ગુરુદ્વારા જાય છે અને ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનો પાઠ કરે છે.
આ વર્ષે શીખ ધર્મનો પાયો નાખનાર ગુરુ નાનક (Guru Nanak ji) દેવની 554મી જન્મજયંતિ છે. ગુરુ નાનક જયંતિની તારીખ ભારતીય ચંદ્ર કેલેન્ડર મુજબ નક્કી કરવામાં આવે છે અને દર વર્ષે બદલાય છે. ગુરપુરબ શબ્દમાં બે શબ્દો ગુરનો સમાવેશ થાય છે, જેનો અનુવાદ ગુરુ અથવા માસ્ટર થાય છે અને પુરબ, જે હિન્દી શબ્દ પર્વ એટલે દિવસ પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
ગુરુ પર્વ પર, તમામ ગુરુદ્વારાઓમાં ભજન અને કીર્તન કરવામાં આવે છે અને સવારની સરઘસ પણ કાઢવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, ચાલો જાણીએ કે ગુરુ નાનક (Guru Nanak) દેવ કોણ હતા અને તેમની જન્મજયંતિ કેવી રીતે ઉજવવામાં આવે છે.
ગુરુ નાનક દેવ ધર્મના ઉપલા-નીચલા વર્ગના પાસાઓમાં માનતા ન હતા. તે અનાજ ભંડારમાં સ્ટોરકીપર તરીકે કામ કરતો હતો. ત્યાં તેઓ મર્દાના નામના મુસ્લિમ સેવકને મળ્યા અને તેઓએ સાથે મળીને મુસ્લિમો અને હિન્દુઓ માટે મેળાવડાનું આયોજન કર્યું જ્યાં લોકો ભજન ગાતા. તેમણે કહ્યું, કોઈ હિંદુ કે મુસ્લિમ નથી પરંતુ માત્ર એક જ ભગવાન છે જે નિરાકાર છે અને કોઈપણ તેની પૂજા કરી શકે છે. તેમના ઉપદેશો શીખોના પવિત્ર પુસ્તક ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનો એક ભાગ બની ગયા.
- ગુરુ નાનકજીની જન્મ તારીખ અને સ્થળ :
ગુરુ નાનકજીની માતાનું નામ ત્રિપ્તા અને પિતાનું નામ કલ્યાણચંદ હતું. ગુરુ નાનક જીનો જન્મ 1469માં પંજાબ પ્રાંતના તલવંડીમાં થયો હતો. આ જગ્યા હવે પાકિસ્તાનમાં છે. આ જગ્યાને નનકાના સાહિબ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. શીખ ધર્મના લોકો માટે આ ખૂબ જ પવિત્ર સ્થળ છે.
નાનક દેવજી એક સંત, ગુરુ અને સમાજ સુધારક પણ હતા. તેમણે પોતાનું સમગ્ર જીવન માનવ કલ્યાણ માટે સમર્પિત કર્યું હતું. કહેવાય છે કે નાનકજી બાળપણથી જ પોતાનો મોટાભાગનો સમય ચિંતનમાં પસાર કરતા હતા. તેને દુન્યવી વસ્તુઓ સાથે કોઈ લગાવ નહોતો.
ગુરુ નાનક દેવે (Guru Nanak) સમાજને એક કરવા અને જાતિવાદ નાબૂદ કરવા માટે ઘણા ઉપદેશ આપ્યા હતા. તેમની જન્મજયંતિ દર વર્ષે ગુરુ પર્વ અથવા પ્રકાશ પર્વ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. શીખ ધર્મમાં ઉજવવામાં આવતો આ સૌથી મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે. આ દિવસે ગુરુદ્વારાઓમાં કીર્તન દરબાર શણગારવામાં આવે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, તહેવારના બે દિવસ પહેલા, ગુરુદ્વારાઓમાં અખંડ પાઠ અથવા ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનું 48 કલાક નોન-સ્ટોપ પઠન કરવામાં આવે છે. ગુરુ નાનક જયંતિના એક દિવસ પહેલા નગર કીર્તનનું આયોજન કરવામાં આવે છે જ્યાં ભક્તો વહેલી સવારે સરઘસ કાઢે છે.
