Shivling : શિવલિંગના મુખ્ય ૧૦ પ્રકાર અને તેનું ધાર્મિક મહત્વ
Shivling અત્યારે શ્રાવણ માસ ચાલી રહ્યો છે. વળી આજે દેવોના દેવ મહાદેવને પ્રિય એવો દિવસ સોમવાર છે. આજના દિવસે જાણીએ કે શિવજીના સાક્ષાત પ્રતીક ગણાતા શિવલિંગના કેટલા પ્રકાર હોય છે. હિન્દુ ધર્મમાં વેદો-શાસ્ત્રો-પુરાણોમાં શિવલિંગ વિશે વિસ્તારપૂર્વક વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. શિવલિંગનું મહત્વ અને માહાત્મ્ય વિશે અનેક પ્રાચીન પુસ્તકો પણ ઉપલબ્ધ છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે શિવલિંગના કેટલા પ્રકાર છે?
શિવલિંગના અનેક પ્રકારો છે અને પ્રત્યેકનું પોતાનું ધાર્મિક, તંત્રશાસ્ત્રીય અને ઐતિહાસિક મહત્વ છે. શિવ તત્વને અલગ-અલગ રૂપમાં પૂજાય છે, ક્યારેક દેવતાઓ દ્વારા તો ક્યારેક નર્મદાના ગર્ભમાંથી સ્વયંભુ તરીકે પ્રગટેલા! શિવજીના ભક્ત તરીકે જાણવું જોઈએ કે હિન્દુ ધર્મમાં શિવને “અનાદી અને અનંત” માનવામાં આવે છે અને પરંપરાગત ગ્રંથોમાં શિવલિંગના સ્વરૂપ અને પ્રકારોના વિભાજન મળતા આવે છે. અહીં મુખ્ય પ્રકારો અને તેમનું ખાસ મહત્વ જાણીશું….
Shivling : શિવલિંગના વિવિધ પ્રકારો
હિન્દુ ધર્મના પ્રાચીન શાસ્ત્રો અને પુરાણોમાં શિવલિંગનાં મુખ્ય ૧૦ પ્રકાર વર્ણવામાં આવ્યા છે. સ્વયંભૂ લિંગ, બિંદુ લિંગ, સ્થાપિત લિંગ, ચર લિંગ, અને ગુરુ લિંગ. જેમાં સ્વયંભૂ લિંગ (Swayambhu Linga) એટલે કોઈપણ જગ્યાએ ગામ-જંગલ-પહાડ વગેરે સ્થળે ધરતીમાંથી સ્વયં શિવલિંગ બહાર આવે તેને સ્વયંભૂ શિવલિંગ કહેવામાં આવે છે. પહેલાના કાળમાં ઋષિમુનિઓ કે બ્રાહ્મણો તપ કરતા અને શંકર પ્રસન્ન થાય ત્યારે આ રીતે સ્વયંભૂ શિવલિંગ આપણને પ્રાપ્ત થતા. ઘણી જગ્યાએ આપણે એવા શિવલિંગ પણ જોયા છે જ્યાં ગાય દ્વારા પોતાના આંચળમાંથી દૂધની ધાર કરવામાં આવતી હોય છે. આ સ્થળે હંમેશા સ્વયંભૂ શિવલિંગ હોવાની વાયકા છે.
શિવલિંગનો અર્થ શું થાય છે ?
“શિવલિંગ” શબ્દ બે સંસ્કૃત શબ્દોથી બનેલો છે —
- “શિવ” : પરમાત્મા, કલ્યાણકારક, નિરાકાર બ્રહ્મનું પ્રતિનિધિત્વ.
- “લિંગ” : “ચિહ્ન” અથવા “પ્રતીક” અર્થ આપે છે.
આ રીતે શિવલિંગ નો અર્થ થાય — “શિવનું પ્રતીક” અથવા “પરમ તત્વનું ચિહ્ન”.
1. સ્વયંભૂ લિંગ (Swayambhu Linga)
- પરિચય: આ પ્રકારનું લિંગ માનવ દ્વારા બનાવવામાં આવતું નથી. માન્યતા છે કે તે પોતે જ પ્રકૃતિમાં પ્રગટ થાય છે — પથ્થરમાં, જમીનમાં કે બરફમાં.
- ઉદાહરણ: અમરનાથ (બરફનું લિંગ), કાશી વિશ્વનાથ, પ્રજાપતિश्वर.
- મહત્વ: તેને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે, કારણ કે એ સીધું જ શિવના સ્વરૂપનું પ્રતિક છે.
2. બાણલિંગ (Bana Linga)
- પરિચય: નર્મદા નદીના કિનારે મળતા ગોળ અને ચિકણા પથ્થરના લિંગ.
- મહત્વ: આ લિંગ અત્યંત શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે અને ઘર પૂજન માટે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.
3. ચિંતામણી લિંગ
- પરિચય: આ લિંગ દુર્લભ રત્નો અથવા ધાતુમાંથી બનેલું હોય છે.
- મહત્વ: સંપત્તિ, આરોગ્ય અને સુખ-સમૃદ્ધિ પ્રદાન કરનાર માનવામાં આવે છે.
4. પાર્દેશ્વર લિંગ (Parad Linga)
- પરિચય: પારદ (પારો/મર્ક્યુરી)થી બનેલું લિંગ.
- મહત્વ: આયુર્વેદ અને તંત્રમાં ખૂબ જ પવિત્ર, આરોગ્યલાભ અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ માટે માન્ય છે.
5. ગંધલિંગ (Gandha Linga)
- પરિચય: ચંદન કે સુગંધિત પદાર્થોથી બનેલું લિંગ.
- મહત્વ: પૂજામાં શાંતિ, સુગંધ અને મનની એકાગ્રતા લાવવા માટે ઉપયોગી.
6. પૃથ્વી લિંગ (Earth Linga) Shivling
- પરિચય: માટી અથવા કાલીમાટીથી બનેલું લિંગ.
- મહત્વ: શાંતિપૂર્ણ પૂજન માટે, ખાસ કરીને મહાશિવરાત્રીમાં બનાવવામાં આવે છે.
7. જલલિંગ (Jala Linga)
- પરિચય: પાણીમાં સ્થિત લિંગ.
- મહત્વ: મન-શરીર શુદ્ધિ અને શાંતિ માટે ખાસ માન્યતા.
8. ધાતુલિંગ (Metal Linga)
- પરિચય: સોનું, ચાંદી, તાંબું, કાંસું અથવા પંચધાતુમાંથી બનેલું.
- મહત્વ: દીર્ઘાયુષ્ય, આરોગ્ય અને સદભાગ્ય પ્રદાન કરનાર.
9. હિરાલિંગ (Ratna Linga)
- પરિચય: હીરા, મણિ, પન્ના, મોતી જેવા રત્નોથી બનેલું.
- મહત્વ: વિશેષ તંત્રવિધિ અને રાજયોગ માટે ઉપયોગી.
10. ઐતિહાસિક શૈલિંગ (Shail Linga)
- પરિચય: પર્વતો કે મોટા પથ્થરોમાં કોતરેલા પ્રાચીન લિંગ.
- ઉદાહરણ: એલીફન્ટા ગુફા, એલોરા ગુફા.
- મહત્વ: કલાત્મક અને આધ્યાત્મિક સંયોજન.
ગુજરાતના વધુ સમાચાર માટે જોવા માટે અહિયાં ક્લિક કરો
યુટ્યુબ પર વિડીઓ ન્યુઝ જોવા માટે
ગુજરાતના વધુ સમાચાર માટે જોવા માટે અહિયાં ક્લિક કરોયુટ્યુબ પર વિડીઓ ન્યુઝ જોવા માટે: Shivling : શું આપ શિવલિંગના વિવિધ પ્રકારો વિશે જાણો છો? દરેક પ્રકારનું છે ખાસ મહત્વ
Table of Contents
