Why We Celebrate Dussehra: દશેરા એટલે વિજયાદશમી. આ પર્વ માત્ર રાવણના પૂતળાનું દહન કરવાનો દિવસ નથી, પરંતુ સત્ય, ધર્મ, ન્યાય અને સદાચારની શક્તિનો સંદેશ આપતો તહેવાર છે. રામાયણની પ્રચલિત કથા અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન શ્રીરામે લંકાના રાજા રાવણનો વધ કર્યો હતો. રાવણ વિદ્વાન, પરાક્રમી અને ભગવાન શિવનો ભક્ત હોવા છતાં તેના અહંકાર અને સીતાના અપહરણ જેવા કૃત્યોએ તેના વિનાશનો માર્ગ તૈયાર કર્યો. દશેરાની કથા આપણને સમજાવે છે કે જ્ઞાન અને શક્તિ હોવા છતાં જો વ્યક્તિ અહંકાર અને અધર્મનો માર્ગ પસંદ કરે, તો અંતે તેનું પતન થઈ શકે છે.
Why We Celebrate Dussehra: સીતાના અપહરણથી શરૂ થયો સંઘર્ષ
રામાયણની પ્રચલિત કથા અનુસાર, અયોધ્યાના રાજકુમાર શ્રીરામ, તેમના ભાઈ લક્ષ્મણ અને પત્ની સીતા વનવાસ દરમિયાન વનમાં રહેતાં હતાં. આ દરમિયાન લંકાના રાજા રાવણે કપટથી સીતાનું અપહરણ કર્યું અને તેમને લંકા લઈ ગયો. સીતાજીને પરત મેળવવા માટે શ્રીરામે શોધખોળ શરૂ કરી.
આ શોધ દરમિયાન શ્રીરામની મુલાકાત હનુમાનજી અને સુગ્રીવ સાથે થઈ. હનુમાનજી શ્રીરામના પરમ ભક્ત બન્યા અને સીતાજીની શોધમાં લંકા પહોંચ્યા. ત્યાં તેમણે અશોકવાટિકામાં સીતાજીને શોધી કાઢ્યાં અને શ્રીરામનો સંદેશ આપ્યો. ત્યારબાદ હનુમાનજીની લંકામાં થયેલી ઘટનાઓએ રામ અને રાવણ વચ્ચેના સંઘર્ષને વધુ વેગ આપ્યો.
Why We Celebrate Dussehra: વાનરસેના સાથે લંકા તરફ પ્રયાણ
સીતાજીને મુક્ત કરાવવા માટે શ્રીરામે સુગ્રીવની વાનરસેનાની મદદથી લંકા તરફ પ્રયાણ કર્યું. રામાયણમાં વર્ણવ્યા મુજબ, સમુદ્ર પર સેતુ બાંધવામાં આવ્યો અને શ્રીરામની સેના લંકા પહોંચી. ત્યારબાદ રામની સેના અને રાવણની સેના વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ થયું.
આ યુદ્ધમાં બંને પક્ષના અનેક યોદ્ધાઓએ ભાગ લીધો. રાવણના ભાઈ કુંભકર્ણ અને પુત્ર મેઘનાદ જેવા શક્તિશાળી યોદ્ધાઓએ પણ યુદ્ધ કર્યું. શ્રીરામની સેનાએ એક પછી એક પડકારોનો સામનો કર્યો. અંતે શ્રીરામ અને રાવણ વચ્ચે નિર્ણાયક યુદ્ધ થયું.
Why We Celebrate Dussehra: રાવણના વધ સાથે અધર્મનો અંત
રામાયણની કથા પ્રમાણે, અંતિમ યુદ્ધમાં ભગવાન શ્રીરામે રાવણનો વધ કર્યો અને સીતાજીને મુક્ત કરાવ્યાં. આ ઘટનાને ધર્મ અને અધર્મ વચ્ચેના સંઘર્ષમાં ધર્મના વિજય તરીકે જોવામાં આવે છે. ત્યારબાદ શ્રીરામ, સીતાજી અને લક્ષ્મણ અયોધ્યા પરત ફર્યા હોવાની કથા રામાયણમાં વર્ણવાય છે.
દશેરા નિમિત્તે દેશના અનેક વિસ્તારોમાં રાવણ, કુંભકર્ણ અને મેઘનાદનાં પૂતળાંનું દહન કરવામાં આવે છે. આ પરંપરા દ્વારા ખરાબ વિચારો, અહંકાર, ક્રોધ, લોભ અને અન્ય દુર્ગુણોનો ત્યાગ કરવાનો સંદેશ આપવામાં આવે છે.
દશેરા સાથે જોડાયેલી બીજી મહત્ત્વપૂર્ણ ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, દેવી દુર્ગાએ મહિષાસુરનો સંહાર કર્યો હતો. તેથી આ પર્વ શક્તિ, સાહસ અને અન્યાય સામે લડવાની પ્રેરણા સાથે પણ જોડાયેલો છે.
Why We Celebrate Dussehra: દશેરા આપણને શું શીખવે છે?
દશેરાની કથા માત્ર પ્રાચીન યુદ્ધની ગાથા નથી. તે માનવીના જીવનમાં સદાચાર, વિનમ્રતા અને ન્યાયનું મહત્ત્વ સમજાવે છે. રાવણને જ્ઞાન અને શક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, પરંતુ તેની કથા એ પણ યાદ અપાવે છે કે અહંકાર અને ખોટા નિર્ણયો વ્યક્તિના પતનનું કારણ બની શકે છે.
દશેરાના દિવસે લોકો શસ્ત્રપૂજા કરે છે, નવા કાર્યોનો પ્રારંભ કરે છે અને પરિવાર સાથે તહેવારની ઉજવણી કરે છે. અનેક સ્થળોએ રામલીલા અને રાવણદહનના કાર્યક્રમો યોજાય છે. આ રીતે પેઢી દર પેઢી રામાયણની કથા અને તેના નૈતિક સંદેશને લોકો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
આ વર્ષે, 2026માં, ભારતના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં દશેરા એટલે કે વિજયાદશમી મંગળવાર, 20 ઑક્ટોબરે ઉજવવામાં આવશે
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: વડોદરા નજીક દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસ વે પર દૂધ અને LNG ટેન્કર વચ્ચે ટક્કર: ગેસ લીક થતાં અફરાતફરી, ટ્રાફિકજામ
