આજકાલ તપાસ એજન્સી એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED)ને લઈને ઘણી ચર્ચા થઈ રહી છે, જેણે ઘણા નેતાઓના ઘરો પર દરોડા પાડ્યા છે. તો ચાલો જાણીએ આ એજન્સી શું કામ કરે છે.એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) દ્વારા આમ આદમી પાર્ટીના નેતા સંજય સિંહની ધરપકડ બાદ EDને લઈને ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પહેલાં પણ ED દ્વારા ઘણા નેતાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જે બાદ EDની કાર્યપ્રણાલી પર ચર્ચા થઈ રહી છે. તમે પણ આ દિવસોમાં EDનું નામ ઘણી વાર સાંભળ્યું હશે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તે શું છે અને તે CBIથી કેવી રીતે અલગ છે? તો ચાલો જાણીએ આ સવાલોના જવાબ અને અમે તમને જણાવીએ કે EDનું શું કામ છે અને EDમાં કોઈના ઘરે દરોડા પાડવાની પ્રક્રિયા શું છે?
ED શું છે અને તેનું કાર્ય શું છે?
સામાન્ય ભાષામાં, એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ અથવા ED એ એક તપાસ એજન્સી છે, જે મની લોન્ડરિંગ અને વિદેશી વિનિમય કાયદાના ઉલ્લંઘનને લગતા ગુનાઓની તપાસ કરે છે. ED પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ, 2002 (PMLA), ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ એક્ટ, 1999 (FEMA), ફ્યુજીટિવ ઈકોનોમિક ઓફેન્ડર્સ એક્ટ, 2018 (FEOA), ફોરેન એક્સચેન્જ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1973 (FERA) જેવા કાયદાઓ હેઠળ કામ કરે છે.
ED ના માળખા વિશે વાત કરીએ તો, ત્યાં એક ડિરેક્ટર છે અને તેની સાથે સંયુક્ત નિયામક (AOD) છે. આ પછી તેમની નીચે 9 વિશેષ નિર્દેશકો છે, જેમને દેશના વિવિધ ઝોન અને હેડક્વાર્ટર, ગુપ્ત માહિતી વગેરેના આધારે વહેંચવામાં આવ્યા છે. આ પછી, તેમની નીચે ઘણા જોઈન્ટ ડાયરેક્ટર, ડેપ્યુટી ડાયરેક્ટર અને અધિકારીઓ છે.
દરોડા કેવી રીતે પાડવામાં આવે છે?
તમને જણાવી દઈએ કે ED પાસે મની લોન્ડરિંગ જેવા મામલાની તપાસ કરવાનો વિશેષ અધિકાર છે. કોઈ પણ સંજોગોમાં ED કેસ નોંધે છે અને તેની તપાસ શરૂ કરે છે. ED ઉપરોક્ત કાયદા હેઠળ કેસ નોંધે છે અને તેની તપાસ કરે છે. તપાસમાં સામેલ અધિકારી જ આરોપી કે તેની સાથે સંકળાયેલા કોઈપણની પૂછપરછ કરે છે. ગયા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટે EDની સત્તા અંગે પણ કહ્યું હતું કે આરોપીને ફરિયાદની નકલ આપવી જરૂરી નથી અને તે કહેવા માટે પૂરતું છે કે કયા આરોપમાં ધરપકડ કરવામાં આવી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં ડાયરેક્ટર ઝોન વગેરેના આધારે નિર્ણય લે છે અને તે પછી તપાસ કરવામાં આવે છે. પહેલા અધિકારીઓને સમન્સ જારી કરવામાં આવે છે અને પછી પૂછપરછ અને સમન્સમાં અસહકાર બદલ આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે.
અધિકારીઓને કેટલો પગાર મળે છે?
EDમાં ઘણી જુદી જુદી જગ્યાઓ પર ભરતી છે. દરેક અધિકારીનો પગાર તેના ઝોન અને પોસ્ટના આધારે તેની વરિષ્ઠતાના આધારે હોય છે. સ્પેશિયલ ડાયરેક્ટર ઓફ એન્ફોર્સમેન્ટ માટે, વેતન રૂ. 37400 થી રૂ. 67000 સુધીનો મળે છે, સહાયક અમલ અધિકારીને સ્તર-7 હેઠળ રૂ. 44900 થી રૂ. 142400 સુધીનો પગાર આપવામાં આવે છે.
