Bhadarvo Weather: ગુજરાતમાં વરસાદ અને ખેતીના પાક અંગે આગાહી કરવાની પ્રાચીન લોકપરંપરામાં ‘ભડલી વાક્યો’નું વિશેષ મહત્વ રહ્યું છે. તિથિ, નક્ષત્ર, વાર, પવનની દિશા અને કુદરતી સંકેતોના આધારે ભાદરવા મહિનામાં વરસાદની સ્થિતિ તથા ખેતીના પાક અંગે પરંપરાગત રીતે વરતારો કરવામાં આવતો આવ્યો છે.
Bhadarvo Weather: સુદ પાંચમ અને સ્વાતિ નક્ષત્ર
ભડલી વાક્યમાં કહેવાયું છે — “ભાદરવા સુદે પંચમી, યોગ સ્વાતિનો હોય; શુભ યોગે એ બે મળે, મંગળ વર્તે જોય.”
લોકમાન્યતા મુજબ ભાદરવા સુદ પાંચમના દિવસે સ્વાતિ નક્ષત્રનો સંયોગ બને તો તેને શુભ સંયોગ માનવામાં આવે છે. આ સંયોગ સારા વરસાદ અને ખેતી માટે અનુકૂળ ગણાય છે.
Bhadarvo Weather: મૂળ નક્ષત્ર અને રવિવારનો સંયોગ
બીજા લોકવાક્યમાં કહેવાયું છે — “ભાદ્ર માસ અજવાળિયા, મૂળ પડે રવિવાર; ભડલી ભાખે એમ જે, સાખી ભલી નિર્ધાર.”
ભાદરવા માસના સુદ પક્ષમાં મૂળ નક્ષત્ર અને રવિવારનો સંયોગ પણ વરસાદ અને પાકની દૃષ્ટિએ સારા સંકેત તરીકે જોવામાં આવે છે.
Bhadarvo Weather: ભાદરવી અમાસે મેઘધનુષ્ય
ભડલી વાક્યમાં ભાદરવી અમાસ અને રવિવાર અંગે પણ ખાસ ઉલ્લેખ છે — “દિન ઊગતાં ભાદરવે, અમાસને રવિવાર; ધનુષ્ય ઊગે પશ્ચિમે, થાય જ હાહાકાર.”
લોકપરંપરા મુજબ ભાદરવી અમાસના દિવસે રવિવાર હોય અને સૂર્યોદય સમયે પશ્ચિમ દિશામાં મેઘધનુષ્ય જોવા મળે તો ભારે વરસાદ અને જળબંબાકાર જેવી સ્થિતિનો સંકેત માનવામાં આવે છે.
Bhadarvo Weather: છઠ્ઠ અને અનુરાધા નક્ષત્ર
ભાદરવા માસમાં છઠ્ઠની તિથિએ અનુરાધા નક્ષત્રનો સંયોગ પણ ભડલી વાક્યોમાં ભારે વરસાદ સાથે જોડવામાં આવ્યો છે.
“ભાદરવામાં જગ રેલશે, છઠ અનુરાધા હોય; ગર્ભ ઊભા પૂરના કરે, વર્ષા ભડલી જોય.”
આ લોકવાણી મુજબ આવા સંયોગમાં ભારે વરસાદ સાથે પૂર જેવી સ્થિતિ સર્જાવાનો વરતારો માનવામાં આવે છે.
ભાદરવા અંગેની પ્રચલિત કહેવતો
“જો વરસે ભાદરવો, તો ખેડૂતનો ભરે ભંડાર” — ભાદરવામાં સારો વરસાદ થાય તો સારા પાકની આશા રહે છે.
“ભાદરવો ભરપૂર, તો શિયાળુ પાક જરૂર” — ભાદરવામાં સારો વરસાદ થાય તો રવિ સિઝનના પાક માટે અનુકૂળ સ્થિતિ સર્જાય છે.
“ભાદરવાનો મેહ, પાકને આપે દેહ” — આ સમયનો વરસાદ ઊભા પાક માટે લાભદાયી માનવામાં આવે છે.
“ભાદરવે ગાજે ઘનઘોર, તો પાણી આવે ચારે કોર” — ગાજવીજ સાથે સારો વરસાદ થાય તો ચારે તરફ પાણીની સ્થિતિ સર્જાય છે.
“ભાદરવો કોરો જાય, ખેડૂત ચિંતામાં સમાય” — ભાદરવામાં વરસાદ ઓછો પડે તો ખેડૂતો માટે ચિંતાની સ્થિતિ ઊભી થાય છે.
નોંધ: ભડલી વાક્યો પ્રાચીન લોકજ્ઞાન અને લોકપરંપરા પર આધારિત છે. તેને આધુનિક હવામાનશાસ્ત્રીય આગાહી તરીકે નહીં, પરંતુ ગુજરાતની પરંપરાગત વરસાદ-કૃષિ માન્યતા તરીકે જોવી જોઈએ.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: અંબાજી-ગબ્બર શક્તિ કોરિડોરને લીલી ઝંડી, હાઈકોર્ટે કેળવણી મંડળની અરજીઓ ફગાવી
