Youth Employment Challenge: ભારતને વિશ્વની સૌથી મોટી યુવા વસ્તી ધરાવતા દેશોમાં સ્થાન મળ્યું છે અને યુવા શક્તિને દેશના આર્થિક વિકાસ માટે મહત્વપૂર્ણ ગણવામાં આવે છે. જોકે, નીતિ આયોગના એક રિપોર્ટમાં સામે આવેલા આંકડાઓએ દેશના ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ સામે એક મોટો પડકાર દર્શાવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ 15થી 29 વર્ષની વયજૂથના અંદાજે 8.7 કરોડ યુવાનો શિક્ષણ, રોજગાર અથવા તાલીમ—ત્રણેયમાંથી બહાર છે.
આવા યુવાનોને સામાન્ય રીતે NEET (Not in Education, Employment or Training) કેટેગરીમાં ગણવામાં આવે છે. એટલે કે આ યુવાનો હાલમાં ન તો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, ન રોજગારમાં છે અને ન તો કોઈ પ્રકારની વ્યાવસાયિક તાલીમ મેળવી રહ્યા છે.
Youth Employment Challenge: 15થી 29 વર્ષની વયના યુવાનોનો મોટો હિસ્સો NEET
નીતિ આયોગના રિપોર્ટમાં 2021ના રાષ્ટ્રીય નમૂના સર્વેના આંકડાઓનો આધાર લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. આ આંકડા ભારતના યુવાનોને શિક્ષણ અને રોજગાર સાથે જોડવાના પડકારની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
દેશમાં મોટી સંખ્યામાં યુવાનો જો શિક્ષણ અને રોજગારની મુખ્ય વ્યવસ્થાથી બહાર રહે તો તેમની ક્ષમતાનો સંપૂર્ણ ઉપયોગ થઈ શકતો નથી. લાંબા ગાળે તેની અસર વ્યક્તિગત આવક, પરિવારની આર્થિક સ્થિતિ અને દેશની ઉત્પાદકતા પર પણ પડી શકે છે.
Youth Employment Challenge: માત્ર 8.25 ટકા સ્નાતકોને લાયકાત મુજબની નોકરી
રિપોર્ટમાં વધુ એક ચિંતાજનક બાબત એ છે કે માત્ર 8.25 ટકા સ્નાતકો જ તેમની શૈક્ષણિક લાયકાતને અનુરૂપ નોકરીમાં હોવાનું દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
આ સ્થિતિ શિક્ષણ અને રોજગાર બજાર વચ્ચે રહેલા ગેપ તરફ ઈશારો કરે છે. યુવાનો ડિગ્રી મેળવ્યા બાદ પણ જો તેમની લાયકાત અને કૌશલ્યને અનુરૂપ રોજગાર મેળવી શકતા ન હોય, તો ઉચ્ચ શિક્ષણનો આર્થિક લાભ મર્યાદિત થઈ જાય છે.
ઉદ્યોગોની બદલાતી જરૂરિયાતો અને યુવાનોની વર્તમાન કૌશલ્ય ક્ષમતાઓ વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવું હવે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
Youth Employment Challenge: કૌશલ્ય તાલીમ વધારવા નીતિ આયોગની ભલામણ
નીતિ આયોગે રોજગારલક્ષી કૌશલ્ય તાલીમને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે. ઉદ્યોગોને જે પ્રકારના કૌશલ્ય ધરાવતા કર્મચારીઓની જરૂર છે, તે મુજબ તાલીમ કાર્યક્રમો તૈયાર કરવા પર ધ્યાન આપવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
યુવાનોને સસ્તી અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ તાલીમ મળે તે માટે પણ વ્યવસ્થા મજબૂત કરવાની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી છે. ખાસ કરીને નાના શહેરો અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોના યુવાનો સુધી કૌશલ્ય વિકાસની તકો પહોંચાડવી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
Youth Employment Challenge: સ્વરોજગાર માટે નાણાકીય સહાય પર ભાર
રોજગાર મેળવવાની સાથે યુવાનોને સ્વરોજગાર અને ઉદ્યોગસાહસિકતા તરફ પ્રોત્સાહિત કરવાની પણ જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી છે. તેના માટે તાલીમની સાથે નાણાકીય સહાય, સરળ ધિરાણ અને વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે જરૂરી માર્ગદર્શન ઉપલબ્ધ કરાવવાનું મહત્વનું છે.
ભારત પાસે વિશાળ યુવા વસ્તી છે, જે દેશ માટે મોટી આર્થિક તક બની શકે છે. પરંતુ આ યુવા વસ્તીને યોગ્ય શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને રોજગાર સાથે જોડવામાં નહીં આવે તો આ જ ડેમોગ્રાફિક ડિવિડન્ડ પડકારમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે.
આથી 8.7 કરોડ NEET યુવાનોનો આંકડો માત્ર એક આંકડો નહીં, પરંતુ શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને રોજગાર નીતિ સામેનો મહત્વપૂર્ણ પડકાર તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. હવે યુવાનોને તેમની ક્ષમતા અનુસાર તાલીમ અને રોજગારની તકો સાથે જોડવા માટે નીતિ સ્તરે કેટલાં અસરકારક પગલાં લેવાય છે, તેના પર સમગ્ર દેશની નજર રહેશે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: 100 મીટરમાં મશીનની વીજળી જેવી ઝડપ: ‘લાઇટનિંગ’ રોબોટનો ચોંકાવનારો કારનામો
