Children’s Day 2023: દર વર્ષે 14 નવેમ્બરને ભારતમાં બાળ દિવસ (Children’s Day) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુનો જન્મદિવસ પણ ઉજવવામાં આવે છે. પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ બાળકોને ખૂબ પ્રેમ કરતા હતા, જેના કારણે બાળકો તેમને ચાચા નેહરુ કહીને સંબોધતા હતા. અગાઉ ભારતમાં 20મી નવેમ્બરે બાળ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ વર્ષ 1964માં પૂર્વ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુના અવસાન બાદ તેમના જન્મદિવસને બાળ દિવસ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો. આ દિવસનો હેતુ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય અને સલામતીને પ્રોત્સાહન આપવાનો પણ છે.
ભારતમાં બાળ દિવસ એટલો મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે જવાહરલાલ નેહરુના વિઝનની યાદ અપાવે છે. ચિલ્ડ્રન્સ ડે (Children’s Day) એ માત્ર બાળકો માટે ભેટો, પાર્ટીઓ અથવા ઉજવણીઓ સાથે સારો સમય પસાર કરવાનો નથી. તેના બદલે, આ એક સુરક્ષિત અને સહાયક વાતાવરણમાં દરેક બાળકની વિશિષ્ટ જરૂરિયાતો અને પ્રતિભાઓને વિશ્વાસ આપવાનો દિવસ છે જેથી કરીને તેઓ ખીલી શકે. સમગ્ર દેશમાં શાળાઓ અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ બાળ દિવસની ઉજવણીના વિવિધ વિચારો વિશે વિચારે છે અને સ્પર્ધાઓ, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને વર્કશોપનું આયોજન કરે છે જેથી બાળકો તેમની સર્જનાત્મકતા અને પ્રતિભાનું પ્રદર્શન કરી શકે. તે માતા-પિતા અને શિક્ષકોને બાળકોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવા અને તેમને ક્યાં સમર્થનની જરૂર છે તેનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પણ પૂરું પાડે છે.
દર વર્ષે 14મી નવેમ્બર બાળકો માટે યાદગાર દિવસ બની જાય છે. આ દિવસે તેઓ તેમના સામાજિક કૌશલ્યોને વધુ સારી રીતે નિખારવા વિવિધ રમતો અને કાર્યોમાં પૂરા દિલથી પ્રદર્શન કરવા સક્ષમ બનાવે છે. શાળાઓ ઉપરાંત કોલેજો અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પણ બાળ દિવસ (Children’s Day) નું આયોજન કરવામાં આવે છે.
ભારતના નાગરિકો તરીકે, આપણે ખોરાક, કપડાં, પુસ્તકોનું દાન કરીને અથવા બાળકના શિક્ષણને સ્પોન્સર કરીને વંચિત બાળકોના જીવનમાં પરિવર્તન લાવી શકીએ છીએ. આ તેમના જીવનમાં વાસ્તવિક તફાવત લાવી શકે છે અને તેમનું સન્માન કરવાની શ્રેષ્ઠ રીત છે.
બાળ દિવસની સાચી ઉજવણી એ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે કે ભારતના બંધારણ દ્વારા આપવામાં આવેલ બાળકના અધિકારો હંમેશા જાળવી રાખવામાં આવે. આ અધિકારોમાં સમાવેશ થાય છે,
- ફરજિયાત શિક્ષણ કે જે 6 થી 14 વર્ષની વયના તમામ બાળકો માટે મફત છે.
- કોઈપણ પ્રકારના દુરુપયોગ અને જોખમી રોજગારથી રક્ષણ. યોગ્ય સંભાળ અને શિક્ષણ મેળવવાનો અધિકાર
- તેમની ઉંમર અથવા શારીરિક શક્તિને અનુરૂપ ન હોય તેવા વ્યવસાય કરીને કોઈપણ પ્રકારની આર્થિક જવાબદારી નિભાવવાથી સુરક્ષિત થવાનો અધિકાર
- તેમનો સર્વાંગી વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ન્યાયી અને સમાન તકો મેળવવાનો અધિકાર
- સ્વતંત્રતા અને ગૌરવનો અધિકાર અને કોઈપણ પ્રકારના શોષણ સામે રક્ષણ.
જવાહરલાલ નેહરુએ બાળકોના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપ્યું, જેના કારણે તેમણે ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેક્નોલોજી (IIT), ઑલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેડિકલ સાયન્સ (AIIMS) અને ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ મેનેજમેન્ટ (IIMs)ની સ્થાપના પર ભાર મૂક્યો હતો. આ ઉપરાંત પંડિત જવાહરલાલ નેહરુ માનતા હતા કે બાળકોને સારું શિક્ષણ અને બાળપણ મળવું જોઈએ કારણ કે તેઓ આપણું ભવિષ્ય છે અને દેશની જવાબદારી તેમના ખભા પર છે.
