Truth Behind UPI Charges: ભારતમાં દરરોજ ફળ-શાકભાજી ખરીદવાથી લઈને કેબના ભાડા સુધી કરોડો લોકો UPI નો ઉપયોગ કરે છે. તાજેતરમાં સંસદમાં રજૂ થયેલા એક નવા બિલ પછી દેશભરમાં ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે કે શું ભવિષ્યમાં UPI પેમેન્ટ કરવા પર ગ્રાહકોને ચાર્જ ચૂકવવો પડશે? આ અંગે નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે.
Truth Behind UPI Charges: શું સામાન્ય ગ્રાહકોને હવે UPI થી પેમેન્ટ કરવા પર કોઈ ચાર્જ ચૂકવવો પડશે?
ના, બિલકુલ નહીં. સરકાર અને RBI બંનેએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સામાન્ય ગ્રાહકો પાસેથી યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર કોઈ શુલ્ક લેવામાં આવશે નહીં. તમે પહેલાંની જેમ જ કોઈપણ QR કોડને સ્કેન કરીને મફતમાં પૈસા ટ્રાન્સફર અને ખરીદી કરી શકશો.
Truth Behind UPI Charges: તો પછી UPI પર ચાર્જ લાગવાની ચર્ચા શા માટે શરૂ થઈ?
સરકારે સંસદમાં ટેક્સેશન એન્ડ અધર લોઝ (એમેન્ડમેન્ટ) બિલ-૨૦૨૬ રજૂ કર્યું છે. તેમાં પેમેન્ટ એન્ડ સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ એક્ટ-૨૦૦૭ની કલમ ૧૦Aમાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ છે.
તે અંતર્ગત ભવિષ્યમાં કેટલાક ખાસ UPI લેણદેણ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લગાવવા માટે કાનૂની માળખું તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ પછી જ વિપક્ષે સવાલો ઉઠાવ્યા કે તેનાથી સામાન્ય જનતા પર બોજ પડશે.
Truth Behind UPI Charges: વિપક્ષના આરોપો અને નાણા મંત્રીની સ્પષ્ટતા
કોંગ્રેસ નેતા જયરામ રમેશે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે આ સુધારો તે કાનૂની સુરક્ષાને દૂર કરે છે જેણે અત્યાર સુધી UPI ટ્રાન્ઝેક્શનને સંપૂર્ણપણે મફત રાખ્યું છે.
આના જવાબમાં નાણા મંત્રી નિર્મલા સીતારમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે MDR ફક્ત વેપારીઓ (દુકાનદારો/વ્યાપારીઓ) પર લાગુ પડે છે, ગ્રાહકો પર નહીં. તેનાથી મળતી આવકનો ઉપયોગ બેંક અને ફિનટેક કંપનીઓ તેમના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઇનોવેશન અને સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે કરશે, જેનો ફાયદો આખરે તમામ UPI યુઝર્સને જ મળશે.
Truth Behind UPI Charges: શું અત્યારથી જ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ કરી દેવામાં આવ્યું છે?
ના, હજુ કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. નાણા મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે સંસદમાંથી બિલ પસાર થયા પછી નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) ની ‘યુપીઆઈ એન્ડ સર્વિસીસ સ્ટીયરિંગ કમિટી’ આ અંગે અંતિમ નિર્ણય લેશે. હાલમાં આ ફક્ત એક પ્રસ્તાવના સ્તરે છે.
આ MDR આખરે શું હોય છે અને તે કોણ ચૂકવે છે?
MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) એ ફી છે જે કોઈ વેપારી કે દુકાનદાર ડિજિટલ પેમેન્ટ પ્રોસેસ કરવાના બદલામાં બેંક અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઈડરને આપે છે.
- આ શુલ્ક ગ્રાહકના ખિસ્સામાંથી કપાતો નથી.
- વર્તમાન નિયમો હેઠળ UPI અને RuPay ડેબિટ કાર્ડ પર MDR ૦% છે.
Truth Behind UPI Charges: પ્રસ્તાવિત યોજના હેઠળ કોના પર ચાર્જ લાગી શકે છે?
વિચારણા હેઠળના પ્રસ્તાવ અનુસાર:
- જો MDR લાગુ થાય, તો ૨,૦૦૦ રૂપિયાથી વધુના UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ૦.૩% થી ૦.૫% સુધીનો MDR લગાવી શકાય છે.
- રાહતની વાત એ છે કે આ નિયમ ફક્ત ૧.૫ કરોડ રૂપિયાથી વધુના વાર્ષિક ટર્નઓવર ધરાવતા મોટા વેપારીઓ/દુકાનદારો પર જ લાગુ કરવાનો પ્લાન છે. નાના વેપારીઓ અને શાકભાજી-કરિયાણાવાળા તેના દાયરામાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર રહેશે.
Truth Behind UPI Charges: RBI ગવર્નરનો અભિગમ
RBIના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું છે કે તેના પર અત્યારથી કોઈ નિષ્કર્ષ પર પહોંચવું ખૂબ જ વહેલું હશે. ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ ચલાવવાનો ખર્ચ કોઈને કોઈને તો ઉઠાવવો જ પડશે. RBIની પ્રાથમિકતા એ સુનિશ્ચિત કરવાની છે કે ડિજિટલ પેમેન્ટ સુરક્ષિત, ટકાઉ અને બધા માટે સસ્તું રહે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો
