Strait of Hormuz Crisis: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને ફરી એકવાર આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે શનિવારે મોડી રાત્રે ટ્રુથ સોશિયલ પર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને અમેરિકી હિસ્સો ગણાવતી પોસ્ટ શેર કરી હતી. આ નિવેદન બાદ ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો તણાવ વધુ વધી શકે છે.
બીજી તરફ ઈરાને ટ્રમ્પના દાવાને સીધો ફગાવી દીધો છે. ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સિક્યોરિટી કાઉન્સિલના સચિવ મોહસિન રેઝાઈએ અમેરિકાના વલણ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે અમેરિકાએ વાતચીત, કૂટનીતિ અને પોતાના વચનો સાથે છેતરપિંડી કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાનને અમેરિકા સાથેની પોતાની વાતચીતની રીતમાં હવે ફેરફાર કરવો પડશે.
રેઝાઈના જણાવ્યા અનુસાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હજુ બંધ છે અને અમેરિકા પોતાનું વલણ સુધારે ત્યાં સુધી તેને ખોલવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકાએ પહેલાં પોતાની જવાબદારીઓ અને અગાઉ કરેલા વાયદા પૂરા કરવા પડશે.
Strait of Hormuz Crisis: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કેમ છે મહત્વપૂર્ણ?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ફારસની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર વચ્ચેનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. તેના ઉત્તરીય ભાગે ઈરાન આવેલું છે, જ્યારે દક્ષિણ તરફ ઓમાનના મુસંદમ વિસ્તારનો ભાગ આવે છે. ફારસની ખાડીમાંથી નીકળતા અનેક માલવાહક અને ઓઈલ ટેન્કર જહાજો આ જ માર્ગે અરબી સમુદ્ર અને ત્યારબાદ હિંદ મહાસાગર તરફ આગળ વધે છે.
આ માર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વનો હોવાથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈપણ પ્રકારનો અવરોધ આંતરરાષ્ટ્રીય ઓઈલ માર્કેટ અને ઊર્જા સપ્લાય પર સીધી અસર કરી શકે છે. આપેલી માહિતી અનુસાર ખાડી દેશોમાંથી દુનિયામાં મોકલાતા લગભગ 20 ટકા ક્રૂડ ઓઈલ અને મોટા પ્રમાણમાં કુદરતી ગેસનો પુરવઠો આ માર્ગ પરથી થાય છે.
ભારત સહિત ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા મોટા એશિયન દેશોની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે પણ આ દરિયાઈ માર્ગનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ છે.
Strait of Hormuz Crisis: રેઝાઈનો આરોપ: અમેરિકાની કાર્યવાહીથી પરમાણુ હથિયારોની દોડ વધી શકે
મોહસિન રેઝાઈએ અમેરિકાની ઈરાન વિરુદ્ધની કાર્યવાહીને લઈને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના કહેવા મુજબ ઈરાન પર અમેરિકાના હુમલાથી દુનિયામાં પરમાણુ હથિયારો અંગેનો ભય વધ્યો છે.
રેઝાઈએ દલીલ કરી કે જો કોઈ દેશને એવું લાગે કે પરમાણુ હથિયારો વિના તે સુરક્ષિત નથી, તો અન્ય દેશોમાં પણ પરમાણુ હથિયારો મેળવવાની ઈચ્છા વધી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું કે ઈરાન પરમાણુ અપ્રસાર સંધિ એટલે કે NPTનું સભ્ય છે અને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ કરાવતો રહ્યો છે.
તેમના મતે અમેરિકાની કાર્યવાહીથી પરમાણુ સુરક્ષા મજબૂત થવાને બદલે વૈશ્વિક સ્તરે ખતરો વધી શકે છે.
Strait of Hormuz Crisis: ટ્રમ્પનો દાવો: ઈરાનની સૈન્ય તાકાતને મોટું નુકસાન
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાનની નૌકાદળ અને વાયુસેનાને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે અને ઈરાનની અનેક સૈન્ય ફેક્ટરીઓ તબાહ થઈ ગઈ છે. તેમણે ઈરાનની આર્થિક સ્થિતિ પણ ખૂબ ખરાબ હોવાનો દાવો કર્યો છે.
ટ્રમ્પે ઈરાન વિરુદ્ધ નવી આર્થિક કાર્યવાહીને ‘ઇકોનોમિક ડી-ડે’ ગણાવી છે. અમેરિકાનું લક્ષ્ય ઈરાનને આર્થિક રીતે વધુ અલગ પાડવાનું હોવાનું જણાવાયું છે.
ટ્રમ્પે ઈરાનને મદદ કરતા દેશો અને સંસ્થાઓ સામે પણ કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપી છે. તેમાં બેંકો, કંપનીઓ, એરપોર્ટ અને સરકારી સંસ્થાઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
Strait of Hormuz Crisis: ઓઈલ તસ્કરી અને નાણાકીય નેટવર્ક પર અમેરિકાનું ધ્યાન
અમેરિકાની કાર્યવાહીનો મુખ્ય ફોકસ ઈરાનના ઓઈલ વેપાર અને નાણાકીય નેટવર્ક પર હોવાનું જણાવાયું છે. ઈરાનની આવકમાં ઓઈલની મોટી ભૂમિકા હોવાથી અમેરિકી પ્રતિબંધો ઓઈલ વેચાણ અને તેના બદલામાં મળતી રકમ પર અસર કરી શકે છે.
આપેલી માહિતી અનુસાર ઈરાન પરના પ્રતિબંધોને ટાળવા માટે વચેટિયાઓ, વિવિધ કંપનીઓ અને શિપિંગ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે. ઓઈલના વેચાણ બાદ નાણાં ઈરાન સુધી પહોંચાડવા માટે બેન્કિંગ ચેનલ, કરન્સી એક્સચેન્જ, વચેટિયા અને કેશ ટ્રાન્સફર જેવા માર્ગોનો ઉપયોગ થતો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
અમેરિકા હવે માત્ર ઓઈલ વેચાણ જ નહીં, પરંતુ આ સમગ્ર નેટવર્ક સાથે જોડાયેલા જહાજો, કંપનીઓ અને નાણાકીય માળખા સામે પણ કાર્યવાહી કરવા માગે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ ઈરાન માટે ઓઈલનું વેચાણ અને તેમાંથી થતી કમાણી મુશ્કેલ બનાવવાનો છે.
Strait of Hormuz Crisis: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વધતો તણાવ વૈશ્વિક ચિંતાનો વિષય
ટ્રમ્પ અને ઈરાનના નેતાઓ વચ્ચેના તાજા નિવેદનોથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને તણાવ ફરી વધ્યો છે. આ દરિયાઈ માર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ હોવાથી અહીં લાંબા સમય સુધી અવરોધ સર્જાય તો તેની અસર માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે.
ઓઈલની કિંમતો, વૈશ્વિક વેપાર અને એશિયાઈ દેશોની ઊર્જા સપ્લાય પર પણ તેની અસર પડવાની શક્યતા છે. તેથી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને લઈને અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ હવે માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો રાજકીય મુદ્દો ન રહેતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: આજનું રાશિફળ: વૃષભ-મિથુન માટે દિવસ શુભ, સિંહ રાશિવાળાએ ગુસ્સા પર કાબૂ રાખવો
