Coalition Government :  ભારતમાં 10 વર્ષ બાદ ફરીવાર ગઠબંધન સરકાર, જાણો ભારતમાં ક્યારે ક્યારે બની ગઠબંધન સરકાર? અને કેવો રહ્યો તેમનો કાર્યકાળ ?    

0
140
Coalition Government
Coalition Government

Coalition Government : 9 જૂને દેશને નવી સરકાર મળવા જઈ રહી છે. વારાણસીથી ચૂંટાયેલા સાંસદ નરેન્દ્ર મોદી સતત ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લેશે. નરેન્દ્ર મોદીના પ્રથમ બે કાર્યકાળમાં ભાજપને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી હતી, આ વખતે તેમને ગઠબંધન સરકાર ચલાવવાની છે. આ પહેલીવાર છે જ્યારે મોદી ગઠબંધન સરકાર ચલાવશે. આ પહેલા મોદી 2001 થી 2013 સુધી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી અને 2014 થી 2024 સુધી વડાપ્રધાન હતા, જ્યારે ભાજપની બહુમતી સરકાર હતી. દેશના સંસદીય ઈતિહાસમાં 10 વર્ષ બાદ ફરી ગઠબંધન સરકારનો યુગ ફરી રહ્યો છે. જ્યારે કોઈ એક પક્ષ પાસે સ્પષ્ટ બહુમતી નથી. ચાલો જાણીએ કે દેશમાં આવી સરકારો ક્યારે બની? ગઠબંધન સરકારો કેટલો સમય ચાલ્યો? ગઠબંધન સરકારો સૌથી વધુ ક્યારે ચાલી?

Coalition Government
MODI CABINET

Coalition Government :  દેશની પ્રથમ ગઠબંધન સરકાર 1979માં બની હતી.

Coalition Government

Coalition Government : 1977માં અનેક પક્ષોએ સાથે મળીને એક પક્ષના ચૂંટણી ચિન્હ પર ચૂંટણી લડી હતી. સ્પષ્ટ બહુમતી સાથે સરકાર રચાઈ. દેશમાં આ પહેલી બિનકોંગ્રેસી સરકાર હતી. જીત બાદ મોરારજી દેસાઈ વડાપ્રધાન બન્યા. મોરારજી હેઠળનું જોડાણ બે વર્ષ સુધી ચાલ્યું, પરંતુ વૈચારિક મતભેદોને કારણે જનતા પાર્ટી તૂટી ગઈ. સરકારના ગૃહમંત્રી રહેલા ચરણ સિંહે પાર્ટીથી અલગ થઈને જનતા પાર્ટી સેક્યુલર બનાવી. કોંગ્રેસ પાર્ટીના બાહ્ય સમર્થનથી ચરણ સિંહ વડાપ્રધાન બન્યા. દેશમાં ગઠબંધનનો આ પહેલો પ્રયોગ હતો. આ પ્રયોગ માત્ર 23 દિવસ ચાલ્યો. ચરણ સિંહ સરકારે 28 જુલાઈ 1979ના રોજ શપથ લીધા હતા. 20 ઓગસ્ટ, 1979 ના રોજ, જ્યારે નવી સરકાર માટે બહુમતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંસદનું સત્ર બોલાવવામાં આવ્યું, ત્યારે કોંગ્રેસે ચરણ સિંહ સરકારને સમર્થન પાછું ખેંચવાની જાહેરાત કરી. આ પછી ચરણ સિંહે રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. જો કે, નવેસરથી ચૂંટણીઓ ન થાય ત્યાં સુધી ચરણ સિંહ કાર્યકારી વડા પ્રધાન તરીકે પદ પર રહ્યા. આ પછી, 1980માં પહેલીવાર દેશમાં મધ્યસત્ર ચૂંટણી યોજાઈ જેમાં ઈન્દિરા ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ ફરી સત્તામાં આવી.

Coalition Government :   વીપી સિંહે 1989માં ગઠબંધન સરકાર બનાવી હતી

Coalition Government

Coalition Government : 1980ની લોકસભા ચૂંટણીના લગભગ નવ વર્ષ બાદ દેશમાં ફરી એકવાર ગઠબંધન સરકારનો યુગ પાછો ફર્યો. 1989માં દેશમાં લોકસભાની ચૂંટણી યોજાઈ હતી જેમાં રાજીવ ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. આ પ્રથમ વખત હતો જ્યારે કોઈ પક્ષ અથવા ચૂંટણી પૂર્વ ગઠબંધનને સ્પષ્ટ બહુમતી મળી ન હતી. ચૂંટણી માટે કોંગ્રેસના પૂર્વ નેતા વિશ્વનાથ પ્રતાપ સિંહે રાષ્ટ્રીય મોરચા નામના નવા ગઠબંધનની રચના કરી હતી. વી.પી. સિંહની આગેવાની હેઠળના જનતા દળે 143 બેઠકો જીતી હતી. વી.પી. સિંહને ભાજપ અને ડાબેરીઓએ બહારથી ટેકો આપ્યો હતો. તે જ સમયે, ડીએમકે, એજેપી અને ટીડીપી જેવા પક્ષો સરકારનો ભાગ બન્યા. આ રીતે વીપી સિંહ કુલ 280 સાંસદોના સમર્થનથી વડાપ્રધાન બન્યા. તે જ સમયે, 194 બેઠકો સાથે સૌથી મોટી પાર્ટી કોંગ્રેસ વિપક્ષમાં બેઠી. વીપી સિંહની આ સરકાર એક વર્ષ પણ ટકી શકી નથી. 1990 એ સમય હતો જ્યારે અયોધ્યામાં રામ મંદિર માટેનું આંદોલન ચરમસીમાએ હતું. આ આંદોલન દરમિયાન ભાજપના સૌથી મોટા નેતા લાલકૃષ્ણ અડવાણી અયોધ્યામાં રામ મંદિર બનાવવા માટે દેશવ્યાપી પ્રવાસ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન તેની બિહારના સમસ્તીપુરમાં ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ પછી ભાજપે વીપી સિંહ સરકાર પાસેથી સમર્થન પાછું ખેંચી લીધું હતું.

Coalition Government

આ રાજકીય વિકાસ પછી, બીજી ગઠબંધન સરકાર બનાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા. આ ક્રમમાં, જનતા દળ, જે રાષ્ટ્રીય મોરચાનો એક ભાગ હતો, બે જૂથોમાં વહેંચાઈ ગયો. જનતા દળના વરિષ્ઠ નેતા ચંદ્રશેખર નવેમ્બર 1990માં કોંગ્રેસ પાર્ટીના બહારના સમર્થન સાથે વીપી સિંહના સ્થાને વડાપ્રધાન બન્યા. ચંદ્રશેખરની સરકાર પણ થોડા મહિના પછી પડી ગઈ.

1991માં તાજી સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાઈ જેમાં કોંગ્રેસ ફરીથી સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી આવી. ચૂંટણી પરિણામો બાદ, કોંગ્રેસ નેતા પીવી નરસિમ્હા રાવ જનતા દળના બહારના સમર્થન સાથે વડાપ્રધાન બન્યા. આ ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને 244 બેઠકો મળી અને બહુમતીથી દૂર રહી. નરસિમ્હા રાવે પાંચ વર્ષ સુધી લઘુમતી સરકાર ચલાવી.

Coalition Government :   અટલજીએ  1996માં 13 દિવસ સરકાર ચલાવી હતી

Coalition Government

Coalition Government : 1996માં લોકસભાની ચૂંટણી યોજાઈ હતી જેમાં ભાજપ પ્રથમ વખત સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઉભરી હતી. ભાજપે 161 બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે કોંગ્રેસ 140 બેઠકો સાથે બીજા ક્રમે અને જનતા દળ 46 બેઠકો સાથે ત્રીજા ક્રમે છે. ઘણા નાના પક્ષોના સમર્થન સાથે, વરિષ્ઠ ભાજપના નેતા અટલ બિહારી વાજપેયીએ વડા પ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા, પરંતુ તેઓ સંસદમાં બહુમતી મેળવી શક્યા ન હતા. તેમની સરકાર માત્ર 13 દિવસ જ ચાલી શકી.

અટલ બિહારી વાજપેયી સરકારના પતન પછી સંયુક્ત મોરચાની રચના કરવામાં આવી હતી. એચડી દેવગૌડાની આગેવાની હેઠળના સંયુક્ત મોરચામાં જનતા દળ અને તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (ટીડીપી) તેમજ ડાબેરી અને સામ્યવાદી પક્ષોનો સમાવેશ થતો હતો. આ ગઠબંધન પણ પરસ્પર વિવાદોને કારણે લાંબું ટકી શક્યું નહીં અને એક વર્ષમાં જ દેવેગૌડાની સરકાર પડી ગઈ. ઈન્દર કુમાર ગુજરાલ તેમની જગ્યાએ આવ્યા, પરંતુ તેમની સરકાર પણ એક વર્ષથી વધુ ટકી શકી નહીં.

Coalition Government :   1998માં અટલ 13 મહિના સુધી સરકાર ચલાવી.

Coalition Government

1998ની લોકસભા ચૂંટણીમાં દેશમાં ફરી એકવાર ગઠબંધનની સરકાર બની હતી. 1998ની ચૂંટણીમાં અટલ બિહારીએ નેશનલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (NDA) નામનું ગઠબંધન બનાવ્યું જેમાં શિવસેના અને AIADMK જેવા પક્ષો સામેલ હતા. આ સરકાર 13 મહિના સુધી ચાલી અને ત્યારબાદ AIADMKએ સમર્થન પાછું ખેંચી લીધું. આ પછી નવેસરથી ચૂંટણી યોજાઈ હતી. આ ચૂંટણીમાં ભાજપે 182 બેઠકો જીતી હતી. 299 સભ્યોના સમર્થનથી વાજપેયીએ ત્રીજી વખત વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા. આ વખતે વાજપેયી સરકારે પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો કર્યો. દેશની આ પહેલી ગઠબંધન સરકાર હતી જેણે પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો કર્યો.

Coalition Government :   યુપીએ 2004-2014 દરમિયાન બે વખત સત્તામાં હતી

Coalition Government

પોતાનો કાર્યકાળ પૂરો કર્યા બાદ 2004માં એનડીએને ઝટકો લાગ્યો હતો. આ ચૂંટણીઓમાં કોંગ્રેસ સોનિયા ગાંધીના નેતૃત્વમાં સૌથી મોટી પાર્ટી બનીને ઉભરી હતી. આ પછી દેશમાં યુનાઈટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (યુપીએ) નામનું એક નવું ગઠબંધન બન્યું. પ્રથમ યુપીએ સરકારમાં નાણામંત્રી રહી ચૂકેલા મનમોહન સિંહ વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા હતા. મનમોહન સિંહના નેતૃત્વમાં યુપીએ ગઠબંધન 2009ની ચૂંટણીમાં બીજી મુદત માટે ફરીથી ચૂંટાઈ આવ્યું હતું. ફરી એકવાર કોંગ્રેસે 2009 થી 2014 સુધી ગઠબંધન સરકાર ચલાવી. લગભગ 10 વર્ષ પછી દેશમાં ફરી એકવાર ગઠબંધન સરકાર બની રહી છે, જેના વડા નરેન્દ્ર મોદી છે.

લેટેસ્ટ સમાચાર માટે અહી કલિક કરો

યુ-ટ્યુબ ચેનલમાં શોર્ટ્સ જોવા અહીં કલિક કરો

ગુજરાતના મહત્વના સમાચાર માટે અહીં ક્લિક કરો

રોમાંચક સમાચાર માટે અહીં ક્લિક કરો