MP માં ‘મોહન’ રાજ અને છત્તીસગઢમાં ‘વિષ્ણુ’ રાજ સાથે BJP રમી રહી છે શતરંજની ચાલ, જે 2024માં કામ કરશે?

Analysis : મધ્યપ્રદેશ અને છત્તીસગઢમાં એક અઠવાડીયાથી વધુની ચર્ચા-વિચારણા બાદ BJP બંને રાજ્યોની કમાન ડો.મોહન યાદવ અને વિષ્ણુદેવ સાંઈને સોંપી છે. પાર્ટીએ બંને રાજ્યોમાં ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓને બાયપાસ કરીને આ કમાન સોંપી છે. આખરે આની પાછળના કારણો શું છે?¹

Madhya Pradesh & Chhattisgarh Election result 2023:

આખરે ચર્ચા બાદ ભાજપે મધ્યપ્રદેશની કમાન ઉજ્જૈન દક્ષિણના ધારાસભ્ય ડૉ.મોહન યાદવ (Dr Mohan Yadav) ને સોંપી છે. તેઓ શક્તિશાળી OBC નેતા શિવરાજ સિંહ ચૌહાણના ઉત્તરાધિકારી હશે.

આવું જ કંઈક છત્તીસગઢમાં થયું જ્યાં પાર્ટીએ 8 દિવસના મંથન બાદ વિષ્ણુ દેવ સાઈ (Vishnu Dev Sai) ને રાજ્યના વડા તરીકે ચૂંટ્યા… જોકે સાઈનું નામ રેસમાં હતું, તેમણે પણ ઘણા વરિષ્ઠ નેતાઓને બાયપાસ કરીને આ મહત્વપૂર્ણ પદ અને જવાબદારી મેળવી.

આવી સ્થિતિમાં, બંને પાડોશી રાજ્યોમાં ભાજપ શા માટે નવા નામો પર જુગાર રમી રહ્યું છે તે જાણવું રસપ્રદ રહેશે.

• પહેલા મધ્યપ્રદેશની વાત કરીએ.

1. ભાજપે ઓબીસી રાજકારણને વધુ ધારદાર બનાવી

મધ્યપ્રદેશમાં શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ, પ્રહલાદ પટેલ, નરેન્દ્ર સિંહ તોમર, જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયા અને કૈલાશ વિજયવર્ગીય જેવા દિગ્ગજ નેતાઓ મુખ્યમંત્રી પદની રેસમાં હતા, પરંતુ આખરે ભાજપે રાજ્યની કમાન ડૉ.મોહન યાદવને સોંપી દીધી. . તેની પાછળ ઘણા કારણો છે પરંતુ પહેલું કારણ એ છે કે તે OBC સમુદાયમાંથી આવે છે. ઓબીસી સમુદાય મધ્યપ્રદેશમાં સૌથી મોટો સમુદાય છે. આ કારણોસર 2003 થી, ભાજપ હંમેશા OBC નેતાને રાજ્યની કમાન સોંપે છે.

• ભાજપમાં હાઈકમાન્ડ સર્વોચ્ચ

ડો.મોહન યાદવને સીએમ બનાવીને ભાજપે પાર્ટીમાં હાઈકમાન્ડ સર્વોચ્ચ હોવાનો સંદેશ આપ્યો છે. તેઓ મોટા નામોના દબાણમાં આવતા નથી અને તેઓ જે પણ નેતા ઈચ્છે છે તેને કમાન સોંપી શકે છે. આ પહેલા ભાજપ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં પણ આવું કરી ચુક્યું છે.

વાસ્તવમાં, મધ્યપ્રદેશમાં જ્યારથી ચૂંટણી પરિણામો આવ્યા છે, ઘણા નેતાઓ પોતપોતાની રીતે પોતાનું મહત્વ વ્યક્ત કરી રહ્યા છે. ભાજપની જીતમાં ‘લાડલી બ્રાહ્મણ’ યોજનાએ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હોવાનો સંદેશો ખુદ શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ આપી રહ્યા હતા. ચૂંટણીના પરિણામો આવ્યા બાદ તેઓ સતત મહિલાઓને મળતા હતા અને રાજ્યના એવા વિસ્તારોની મુલાકાત લેતા હતા જ્યાં ભાજપ નબળો હતો.

આ એક પ્રકારનો સંદેશ હતો કે શિવરાજ ફરીથી મુખ્યમંત્રી બનવા માંગે છે.બીજી તરફ કૈલાશ વિજયવર્ગીય કહી રહ્યા હતા કે આ મહિલાઓની જીત નથી પરંતુ મોદીની જીત છે.સ્વાભાવિક છે કે આના દ્વારા તેઓ પોતાનો દાવો મજબૂત કરી રહ્યા હતા.

• પાર્ટી નવી પેઢીને આગળ લાવી

જેપી નડ્ડા અને તેમની ટીમે ડૉ.મોહન યાદવને સીએમ બનાવીને સંદેશ આપ્યો છે કે હવે મધ્યપ્રદેશમાં નવી પેઢીની રાજનીતિ કરવામાં આવશે. મોહન યાદવ અત્યારે 58 વર્ષના છે અને તેમની પાસે ઘણો સમય છે. રાજકીય દૃષ્ટિકોણથી તે પ્રમાણમાં યુવાન છે.

• 2024 તેમજ યુપી-બિહાર પર નજર

મોહન યાદવને મુખ્યમંત્રી બનાવીને BJP નેતૃત્વએ 2024ની લોકસભા ચૂંટણીની સાથે સાથે યુપી-બિહારની રાજનીતિ પર નિશાન સાધ્યું છે.

વાસ્તવમાં, વિપક્ષી ભારત ગઠબંધન જાતિની વસ્તી ગણતરી જેવા નારાઓને મુદ્દાઓ બનાવી રહ્યું છે. BJP ના આ નિર્ણય પાછળ આ પણ એક મોટું કારણ છે. કારણ કે યુપી-બિહારમાં ઓબીસી સમુદાયો સૌથી વધુ સંખ્યામાં છે. આ ઉપરાંત લોકસભાની સૌથી વધુ બેઠકો ધરાવતા આ બે રાજ્યોમાં યાદવ મતો પણ મોટી સંખ્યામાં છે. મોહન યાદવને મધ્યપ્રદેશના CM બનાવીને, જો પાર્ટી યાદવ મતોની થોડી ટકાવારી પણ પોતાની તરફ લાવવામાં સફળ થાય છે, તો તે ભાજપ માટે મોટી તાકાત સાબિત થશે.

• હવે વાત કરીએ છત્તીસગઢની..

1. ‘આદિવાસી’ કાર્ડ ચાલ્યું વિષ્ણુદેવના પક્ષમાં

છત્તીસગઢમાં પહેલીવાર ભાજપે રાજ્યનું સર્વોચ્ચ પદ કોઈ આદિવાસી ચહેરાને આપ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, સ્પષ્ટપણે કહી શકાય કે BJP સારી રીતે વિચારેલી વ્યૂહરચના મુજબ વિષ્ણુદેવ સાંઈને રાજ્યના નવા મુખ્યમંત્રી તરીકે પસંદ કર્યા છે. કારણ કે રાજ્યમાં 34 ટકા વસ્તી આદિવાસી છે, જે સરકારની રચના અને દરેક ચૂંટણીમાં ખૂબ જ નિર્ણાયક સાબિત થાય છે.

હાલમાં ભાજપે 29 અનામત બેઠકોમાંથી 17 પર જીત મેળવી છે. તમને જણાવી દઈએ કે 2018માં કોંગ્રેસે આમાંથી 27 સીટો જીતી હતી.

• પડોશી રાજ્યો થશે પ્રભાવિત

વિષ્ણુ દેવ સાઈને છત્તીસગઢના CM બનાવીને ભાજપે પડોશી રાજ્યો મધ્યપ્રદેશ, ઝારખંડ, ઓડિશા, મહારાષ્ટ્ર અને તેલંગાણાની રાજનીતિ પર પણ નિશાન સાધ્યું છે. તમને જણાવી દઈએ કે મધ્યપ્રદેશમાં આદિવાસીઓ માટે 6 સીટો, ઓડિશા-ઝારખંડમાં 5-5 સીટો, મહારાષ્ટ્રમાં 4 સીટો અને તેલંગાણામાં 2 સીટો આરક્ષિત છે. પાર્ટીને લાગે છે કે આ નિર્ણયની અસર 2024ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ પર પણ પડશે.

આ સિવાય અન્ય તમામ કારણો મધ્યપ્રદેશમાં જણાવ્યા મુજબના જ છે. જેમ કે, પાર્ટીમાં નવી પેઢીને આગળ લાવવાનો અને હાઈકમાન્ડ સર્વોચ્ચ હોવાનો સંદેશ આપવાનો હેતુ છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે 2024ની ચૂંટણીમાં ભાજપને આ નિર્ણયોથી કેટલો ફાયદો થાય છે.