UPI MDR Row: UPI પેમેન્ટ પર Merchant Discount Rate (MDR) લાગુ કરવાના નિર્ણયને લઈને રાજકીય ચર્ચા તેજ બની છે. 15 ઓક્ટોબર 2026થી ₹2,000થી વધુના ચોક્કસ Person-to-Merchant (P2M) UPI વ્યવહારો પર 0.4% MDR લાગુ થવાનો છે. જોકે, સામાન્ય ગ્રાહકો દ્વારા કરવામાં આવતા Person-to-Person (P2P) UPI વ્યવહારો પર કોઈ MDR લાગશે નહીં. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આશરે 96% P2M ટ્રાન્ઝેક્શન પણ આ ફેરફારથી અસરમુક્ત રહેશે.
UPI MDR Row: ₹2,000થી વધુના વેપારી વ્યવહારો પર MDR
નવી વ્યવસ્થા મુજબ ₹2,000થી વધુના ચોક્કસ વેપારી UPI વ્યવહારો પર 0.4% MDR નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. ₹75,000 કે તેથી વધુના વ્યવહાર માટે MDRની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 પ્રતિ ટ્રાન્ઝેક્શન રાખવામાં આવી છે. રેલવે, ઈંધણ, ટેલિકોમ, વીમા અને કૃષિ ઇનપુટ જેવા કેટલાક જરૂરી ક્ષેત્રોમાં ₹2,000થી વધુના વ્યવહારો માટે ₹5નો ફ્લેટ MDR રાખવામાં આવ્યો છે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ MDR ગ્રાહકો પાસેથી વસૂલવાનો ચાર્જ નથી. સામાન્ય ગ્રાહક જ્યારે પોતાના બેંક ખાતામાંથી અન્ય વ્યક્તિને UPI દ્વારા પૈસા મોકલે છે ત્યારે તે વ્યવહાર મફત રહેશે. નાના વેપારીઓ માટે પણ ચોક્કસ શરતો હેઠળ MDRમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે.
UPI MDR Row: સંસદીય સમિતિની ભલામણથી શરૂ થયો વિવાદ
MDR મુદ્દે હવે રાજકીય ચર્ચા પણ કેન્દ્રમાં આવી છે. સંસદીય નાણાં સમિતિએ ઓગસ્ટમાં UPI માટે ટિયર આધારિત MDR અને રેવન્યુ મોડલની ભલામણ કરી હતી. અહેવાલ મુજબ સમિતિની બેઠક દરમિયાન કોંગ્રેસના પાંચ સાંસદો—પી. ચિદમ્બરમ, મનીષ તિવારી, ગૌરવ ગોગોઈ, કિશોરી લાલ અને કે. ગોપીનાથ—હાજર હતા. સરકાર તરફથી દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે અહેવાલ સ્વીકારતી વખતે કોઈ અસંમતિ નોંધાઈ નહોતી.
જોકે, કોંગ્રેસે સરકારના આ દાવા સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે અને તેના સાંસદોએ MDRને સમર્થન આપ્યું હતું તે વાતને નકારી છે. આ મુદ્દે કોંગ્રેસ અને સરકાર વચ્ચે હવે જાહેર રાજકીય નિવેદનોનો સિલસિલો શરૂ થયો છે.
UPI MDR Row: રાહુલ ગાંધીના વિરોધથી મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ UPI પરના નવા MDRને લઈને સરકારની ટીકા કરી છે અને તેને પાછો ખેંચવાની માંગ કરી છે. તેમના તરફથી આ નિર્ણય અંગે વિદેશી પ્રભાવના આક્ષેપો પણ કરવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, નાણાં મંત્રાલયે આવા આક્ષેપોને નકારી કાઢ્યા છે અને કહ્યું છે કે UPI સંબંધિત નીતિગત નિર્ણયો ભારતના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વતંત્ર રીતે લેવામાં આવે છે.
UPI MDR Row: સરકારનો તર્ક—UPI સિસ્ટમને ટકાઉ બનાવવી જરૂરી
કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે UPI વ્યવહારોમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને પેમેન્ટ સિસ્ટમ માટે સાયબર સિક્યુરિટી, ફ્રોડ પ્રિવેન્શન, ટેક્નિકલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા અન્ય કામગીરી પાછળ ખર્ચ થાય છે. MDRમાંથી મળનારી રકમ પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમ સાથે જોડાયેલી બેંકો અને પેમેન્ટ સર્વિસ પ્રોવાઇડર્સ વચ્ચે વહેંચાશે.
UPI MDR Row: BJPનો કોંગ્રેસ પર સવાલ
BJP તરફથી કોંગ્રેસના સાંસદોની સંસદીય સમિતિમાં હાજરી અને MDR અંગેના અહેવાલને લઈને કોંગ્રેસ સામે સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. BJPનું કહેવું છે કે સંસદીય સમિતિની ભલામણ અને હવે કોંગ્રેસ દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા વિરોધ વચ્ચે તફાવત છે. કોંગ્રેસે આ દલીલને રાજકીય રીતે મુદ્દો ભટકાવવાનો પ્રયાસ ગણાવ્યો છે.
UPI MDR Row: ગ્રાહકો પર શું અસર પડશે?
હાલની જાહેરાત પ્રમાણે સામાન્ય P2P UPI પેમેન્ટ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે. ₹2,000 સુધીના ઘણા વેપારી વ્યવહારો પણ MDRથી બહાર રહેશે. તેથી નવા નિયમનો મુખ્ય પ્રભાવ ચોક્કસ ઊંચી કિંમતના વેપારી વ્યવહારો અને સંબંધિત પેમેન્ટ ઈકોસિસ્ટમ પર પડશે.
આ રીતે UPI પર MDRનો નિર્ણય હવે માત્ર ડિજિટલ પેમેન્ટની નીતિ પૂરતો સીમિત રહ્યો નથી, પરંતુ વેપારીઓના ખર્ચ, UPI ઈકોસિસ્ટમની આર્થિક ટકાઉપણું અને BJP-કોંગ્રેસ વચ્ચેના રાજકીય વિવાદનો પણ મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો:અમેરિકાના ટેરિફ મુદ્દે ભારતનો જવાબ: ઊર્જા સુરક્ષા અને વેપાર હિતો પર અડગ વલણ
