Winter Health Alert: દેશના અનેક વિસ્તારોમાં તાપમાનમાં ઘટાડો અને હવામાં વધતું પ્રદૂષણ સ્વાસ્થ્ય માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે. ખાસ કરીને અસ્થમા અને ક્રોનિક ઓબ્સ્ટ્રક્ટિવ પલ્મોનરી ડિસીઝ (COPD) જેવી શ્વસનતંત્ર સંબંધિત બીમારીઓથી પીડાતા લોકો માટે ઠંડી હવા, ધૂળ, ધુમાડો અને પ્રદૂષિત વાતાવરણ મુશ્કેલી વધારી શકે છે. આવા સંજોગોમાં શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, સતત ઉધરસ, છાતીમાં જકડાણ અને ઘરઘરાટી જેવી સમસ્યાઓ વધુ તીવ્ર બની શકે છે.
આરોગ્ય નિષ્ણાતોની સલાહ મુજબ, શિયાળામાં શ્વસનતંત્રના રોગો ધરાવતા લોકોએ પોતાની તબિયત અંગે વિશેષ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. ખાસ કરીને હવાની ગુણવત્તા ખરાબ હોય ત્યારે બહારની પ્રવૃત્તિઓ મર્યાદિત રાખવી અને ડૉક્ટરે સૂચવેલી સારવાર નિયમિત રીતે ચાલુ રાખવી જરૂરી છે.
Winter Health Alert: અસ્થમા અને COPDના દર્દીઓએ સાવચેત રહેવાની જરૂર
અસ્થમા એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં શ્વાસનળીમાં સોજો આવવાથી અને તે સંકોચાવાથી શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. બીજી તરફ, COPD ફેફસાંને અસર કરતો લાંબા ગાળાનો રોગ છે, જેમાં શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને સતત ઉધરસ જેવી સમસ્યાઓ જોવા મળી શકે છે. ધુમાડો, ધૂળ, વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો અને અન્ય હાનિકારક કણો આ બંને સ્થિતિમાં લક્ષણો વધારી શકે છે.
ઠંડી હવામાં શ્વાસ લેવાથી કેટલાક દર્દીઓની શ્વાસનળી વધુ સંવેદનશીલ બની શકે છે. જ્યારે હવામાં પ્રદૂષક કણોનું પ્રમાણ વધે છે, ત્યારે શ્વસનતંત્ર પર વધારાનો બોજ પડે છે. આ બંને પરિબળોની એકસાથે અસર થવાથી કેટલાક દર્દીઓમાં શ્વાસની તકલીફ વધી શકે છે.
વૃદ્ધો, બાળકો અને પહેલેથી જ શ્વસનતંત્રની બીમારી ધરાવતા લોકો માટે ખાસ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. હૃદયરોગ અથવા અન્ય ગંભીર બીમારીઓ ધરાવતા લોકોએ પણ પોતાની સ્થિતિ પ્રમાણે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
Winter Health Alert: હવાની ગુણવત્તા ખરાબ હોય ત્યારે શું કરવું?
હવાની ગુણવત્તા જાણવા માટે એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI)ની માહિતી પર નજર રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે. AQI ખરાબ હોય ત્યારે શક્ય હોય ત્યાં સુધી લાંબા સમય સુધી બહાર રહેવાનું ટાળવું જોઈએ. ખાસ કરીને વહેલી સવારે અને સાંજે બહાર નીકળતી વખતે સ્થાનિક હવામાન તથા પ્રદૂષણની સ્થિતિને ધ્યાનમાં લેવી જરૂરી છે.
જો બહાર જવું અનિવાર્ય હોય અને હવામાં પ્રદૂષણનું પ્રમાણ વધારે હોય, તો યોગ્ય રીતે ફિટ થતો N95 માસ્ક ઉપયોગી થઈ શકે છે. જોકે માસ્ક દરેક પ્રકારના પ્રદૂષણથી સંપૂર્ણ રક્ષણ આપતો નથી અને તે તબીબી સારવારનો વિકલ્પ પણ નથી.
ઘરની અંદર ધૂળ અને ધુમાડો ઓછો રહે તે માટે સફાઈ રાખવી જોઈએ. ઘરમાં ધૂમ્રપાન કરવાનું ટાળવું અને રસોઈ દરમિયાન યોગ્ય હવાની અવરજવર રહે તેની કાળજી લેવી જોઈએ. પ્રદૂષણ વધુ હોય ત્યારે બારીઓ ખોલવા કે બંધ રાખવા અંગે બહારની હવાની સ્થિતિ પ્રમાણે નિર્ણય લેવો યોગ્ય છે.
Winter Health Alert: દવાઓ અને ઇન્હેલરનો ઉપયોગ નિયમિત રાખો
અસ્થમા અથવા COPDના દર્દીઓએ ડૉક્ટરે સૂચવેલી દવાઓ સમયસર લેવી જોઈએ. ઇન્હેલરનો ઉપયોગ કરવાની સાચી પદ્ધતિ જાણવી પણ એટલી જ જરૂરી છે. પોતાની રીતે દવા બંધ કરવી, ડોઝ બદલવો અથવા અન્ય વ્યક્તિની દવા વાપરવી જોખમી બની શકે છે.
જે દર્દીઓને અસ્થમાનો હુમલો આવે ત્યારે ઉપયોગ કરવા માટે ઇન્હેલર આપવામાં આવ્યો હોય, તેમણે તેને ડૉક્ટરની સૂચના પ્રમાણે પોતાની સાથે રાખવો જોઈએ. વારંવાર ઇન્હેલરની જરૂર પડતી હોય અથવા અગાઉની સરખામણીએ શ્વાસની તકલીફ વધતી હોય તો તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
આ ઉપરાંત, પૂરતો આરામ, સંતુલિત આહાર અને શરીરને અનુકૂળ પ્રવૃત્તિ જાળવવી ઉપયોગી છે. જોકે ઠંડી કે પ્રદૂષણને કારણે તકલીફ વધતી હોય તો કસરત અને બહારની પ્રવૃત્તિ અંગે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
Winter Health Alert: ગંભીર લક્ષણો દેખાય તો તાત્કાલિક સારવાર લો
શ્વાસ લેવામાં અચાનક ગંભીર તકલીફ થવી, બોલવામાં મુશ્કેલી પડવી, હોઠ અથવા ચહેરા પર વાદળી છાંય દેખાવું, છાતીમાં તીવ્ર દુખાવો થવો અથવા સૂચવેલી દવા લીધા પછી પણ રાહત ન મળવી જેવા લક્ષણો જણાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.
શિયાળાની ઋતુમાં ઠંડી હવા અને વાયુપ્રદૂષણથી બચવા માટે વ્યક્તિગત સાવચેતીની સાથે જાહેર જાગૃતિ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. વાહનોમાંથી નીકળતો ધુમાડો, કચરો સળગાવવો અને અન્ય પ્રદૂષણના સ્ત્રોતોને ઘટાડવા માટે સામૂહિક પ્રયાસો જરૂરી છે.
આખરે, અસ્થમા અને COPD ધરાવતા દર્દીઓએ લક્ષણોમાં થતા ફેરફારોને અવગણવા જોઈએ નહીં. હવાની ગુણવત્તા અંગે જાગૃત રહેવું, ડૉક્ટરની સલાહનું પાલન કરવું અને સમયસર સારવાર લેવી શ્વસનતંત્રના સ્વાસ્થ્યની સંભાળ રાખવામાં મદદરૂપ બની શકે છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો
ગુજરાતના ચાર રાજ્યોમાં કેન્સરના કેસમાં વધારો, તમાકુ, પ્રદૂષણ અને જીવનશૈલી બની ચિંતાનો વિષય
