UNHRC Vote: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર માનવાધિકાર પરિષદ (UNHRC)ના 39મા વિશેષ સત્રમાં ભારતે ઈરાનના મુદ્દે લીધેલા અણધાર્યા અને દૃઢ વલણે વૈશ્વિક રાજકારણમાં ખળભળાટ મચાવ્યો છે. ઈરાનમાં ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનો અને માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનના આરોપોને લઈને પશ્ચિમી દેશો દ્વારા રજૂ કરાયેલા નિંદા પ્રસ્તાવ સામે ભારતે ખુલ્લેઆમ વિરોધ નોંધાવ્યો અને ‘NO’ વોટ આપી અમેરિકા તથા યુરોપિયન દેશોને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધા.
આ નિર્ણયને ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિના સૌથી સ્પષ્ટ ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
UNHRC Vote: શું હતો UNHRCનો વિવાદાસ્પદ પ્રસ્તાવ?
આ મતદાન પ્રસ્તાવ A/HRC/S-39/L.1 અંતર્ગત કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રસ્તાવનો હેતુ ડિસેમ્બર 2025થી ઈરાનમાં શરૂ થયેલા દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન ઈરાન સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહીની નિંદા કરવાનો અને આ મામલે આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ શરૂ કરવાનો હતો.
UN હાઈ કમિશનર ફોર હ્યુમન રાઈટ્સ વોલ્કર તુર્કે ઈરાન સરકારની કાર્યવાહી ને “ક્રૂર દમન” ગણાવી હતી અને સ્વતંત્ર તપાસની માગ ઉઠાવી હતી.
UNHRC Vote: વોટિંગના પરિણામે વિશ્વ બે ભાગમાં વહેંચાયું
UNHRCમાં થયેલા મતદાનમાં વૈશ્વિક સ્તરે સ્પષ્ટ ધ્રુવીકરણ જોવા મળ્યું.
✔ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં (YES)
ફ્રાન્સ, જર્મની, યુકે, જાપાન, મેક્સિકો, દક્ષિણ કોરિયા સહિત કુલ 25 દેશોએ પ્રસ્તાવના પક્ષમાં મતદાન કર્યું.
❌ પ્રસ્તાવના વિરોધમાં (NO)
ભારત, ચીન, પાકિસ્તાન, ઇન્ડોનેશિયા, ઇરાક, વિયેતનામ અને ક્યુબા સહિત 07 દેશોએ પ્રસ્તાવ સામે ‘NO’ વોટ આપી.
➖ તટસ્થ (ABSTAIN)
બ્રાઝિલ, દક્ષિણ આફ્રિકા, બાંગ્લાદેશ સહિત 14 દેશોએ મતદાનમાં ભાગ લીધો નહીં.
જોકે બહુમતીના આધારે પ્રસ્તાવ પસાર થયો, પરંતુ ભારત અને ચીન જેવા પ્રભાવશાળી દેશોના ખુલ્લા વિરોધને કારણે પશ્ચિમી દેશોની નૈતિક જીત નબળી પડી હોવાનું માનવામાં આવે છે.
UNHRC Vote: ભારતના ‘NO’ વોટ પાછળના 4 મોટા સંદેશ
ભારત સામાન્ય રીતે આવા આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર મુદ્દાઓ પર તટસ્થ રહેવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ આ વખતે ઈરાનના પક્ષમાં ઊભા રહેવું અનેક સંદેશ આપે છે.
1️⃣ સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિ
ભારતે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે કોઈ પણ વૈશ્વિક દબાણ હેઠળ નહીં, પરંતુ પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતોને આધારે નિર્ણય લે છે.
2️⃣ ઈરાન સાથે વ્યૂહાત્મક સંબંધો
ચાબહાર પોર્ટ જેવી વ્યૂહાત્મક પરિયોજનાઓ અને ઐતિહાસિક સંબંધો ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
3️⃣ આંતરિક બાબતોમાં હસ્તક્ષેપનો વિરોધ
ભારત અને ચીનનું માનવું છે કે માનવાધિકારના નામે કોઈ દેશની આંતરિક બાબતોમાં વિદેશી તપાસ સ્વીકાર્ય નથી.
4️⃣ દુર્લભ વૈશ્વિક સંયોગ
આ મતદાન દરમિયાન ભારત, ચીન અને પાકિસ્તાન એક જ પક્ષમાં જોવા મળ્યા, જે વૈશ્વિક રાજકારણમાં અતિ દુર્લભ ઘટના માનવામાં આવે છે.
મોતના આંકડાને લઈને ઉગ્ર વિવાદ
ઈરાનમાં હિંસા દરમિયાન થયેલા મોતના આંકડાઓ પર ભારે મતભેદ છે.
- ઈરાન સરકારનો દાવો: અંદાજે 3,000 લોકોના મોત
- આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓનો અંદાજ: 5,000થી વધુ મોત
- માનવાધિકાર સંગઠન HRANA:
- 4,519 મૃત્યુની પુષ્ટિ
- 9,000થી વધુ શંકાસ્પદ મોતના કેસોની તપાસ ચાલુ
ઈરાન સરકારે આ પ્રસ્તાવને રાજકીય પ્રેરિત ગણાવી ફગાવી દીધો છે.
ગ્લોબલ સાઉથના નેતા તરીકે ભારતની છાપ મજબૂત
આ ઘટનાક્રમ બાદ વૈશ્વિક મંચ પર ભારતને ગ્લોબલ સાઉથના એક મજબૂત અને આત્મવિશ્વાસુ નેતા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતે સાબિત કર્યું છે કે તે માત્ર સિદ્ધાંતો નહીં, પરંતુ મિત્ર દેશોની પડખે ઊભા રહેવાની હિંમત પણ ધરાવે છે.
UNHRCમાં ભારતનો આ નિર્ણય આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક રાજકારણમાં લાંબા ગાળાના પ્રભાવ છોડી શકે છે.
આ પણ વાંચો :PM Modi in Tamil Nadu:DMK સરકારનું કાઉન્ટડાઉન શરૂ થયું છે તમિલનાડુમાં PM મોદીનો આકરો પ્રહાર
