Historic Starship Mission: ઇલોન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ સ્ટારશિપે અવકાશ ક્ષેત્રે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતીય સમય મુજબ સાંજે 6:16 વાગ્યે સ્ટારશિપનું 14મું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું. આ મિશનની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે સ્ટારશિપને પહેલીવાર પૃથ્વીની ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરીમાં મોકલવામાં આવી છે. અગાઉની પરીક્ષણ ઉડાનોમાં સ્ટારશિપને મુખ્યત્વે સબ-ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરી સુધી જ રાખવામાં આવતી હતી.
આ મિશન દરમિયાન સ્ટારશિપ આશરે 275 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ ઉડાન ભરશે અને લગભગ 10 કલાક સુધી અવકાશમાં રહીને પૃથ્વીની છ પરિક્રમા પૂર્ણ કરશે. આ દરમિયાન પ્રથમ વખત 26 નવા સ્ટારલિંક V3 સેટેલાઇટ્સને પણ અવકાશમાં તૈનાત કરવામાં આવી રહ્યા છે. મિશન પૂર્ણ થયા બાદ સ્ટારશિપને ચિલી નજીક પ્રશાંત મહાસાગરમાં નિયંત્રિત રીતે ઉતારવાની યોજના છે. સમુદ્રમાં આ પ્રકારના ઉતરાણને ‘સ્પ્લેશડાઉન’ કહેવામાં આવે છે.
Historic Starship Mission: સ્ટારશિપની પહેલી ઓર્બિટલ ટેસ્ટ
સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટ અને સુપર હેવી બૂસ્ટર એમ બે મુખ્ય ભાગોથી બનેલું છે. બંનેને સામૂહિક રીતે સ્ટારશિપ સિસ્ટમ કહેવામાં આવે છે. તેની કુલ ઊંચાઈ આશરે 403 ફૂટ છે. ઓર્બિટલ ટ્રેજેક્ટરીમાં રોકેટને એટલી ઝડપ અને યોગ્ય દિશા આપવામાં આવે છે કે તે પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ સાથે સંતુલન જાળવીને પૃથ્વીની આસપાસ સતત પરિક્રમા કરી શકે.
તેની સામે સબ-ઓર્બિટલ ઉડાનમાં રોકેટ અવકાશની સીમા સુધી અથવા તેની નજીક પહોંચે છે, પરંતુ પૃથ્વીની કક્ષામાં પ્રવેશવા માટે જરૂરી ગતિ પ્રાપ્ત કરતું નથી. પરિણામે તે પરિક્રમા કર્યા વગર ફરી પૃથ્વી તરફ પરત આવે છે.
Historic Starship Mission: 26 સ્ટારલિંક V3 સેટેલાઇટ્સનું લોન્ચિંગ
આ મિશનમાં 26 નવા સ્ટારલિંક V3 સેટેલાઇટ્સને પણ અવકાશમાં મોકલવામાં આવી રહ્યા છે. આ સેટેલાઇટ્સમાં અગાઉના મોડલની સરખામણીમાં વધુ ક્ષમતા ધરાવતી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. મિશનનો એક મહત્વપૂર્ણ હેતુ સ્ટારલિંક નેટવર્ક માટે નવી પેઢીના સેટેલાઇટ્સની કામગીરી ચકાસવાનો છે.
રોકેટથી અલગ થયા બાદ સેટેલાઇટ્સ પોતાના સોલર પેનલ અને એન્ટેના ખોલશે. ત્યારબાદ તેઓ રેડિયો સિગ્નલ અને લેસર કમ્યુનિકેશન ટેક્નોલોજી દ્વારા જમીન પરના સ્ટેશન તથા અન્ય સેટેલાઇટ્સ સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરશે. જરૂરી ચકાસણીઓ પૂર્ણ થયા બાદ તેઓ નિર્ધારિત કક્ષામાં પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરશે.
Historic Starship Mission: ત્રણ સેટેલાઇટ્સ કરશે સ્ટારશિપની હીટશીલ્ડની તપાસ
આ મિશનમાં સામેલ ત્રણ સેટેલાઇટ્સમાં ખાસ કેમેરા પણ લગાવવામાં આવ્યા છે. આ કેમેરાની મદદથી પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પરત ફરતી વખતે સ્ટારશિપની હીટશીલ્ડની સ્થિતિ પર નજર રાખવામાં આવશે. સ્ટારશિપ પર લાગેલી હીટશીલ્ડ વાતાવરણમાં પ્રવેશ દરમિયાન ઊભી થતી અત્યંત ઊંચી ગરમી સામે રક્ષણ આપે છે.
કેમેરાથી મળનારી તસવીરો અને ડેટા વૈજ્ઞાનિકોને હીટશીલ્ડ કેટલું અસરકારક રીતે કામ કરે છે તે સમજવામાં મદદ કરશે. ભવિષ્યમાં સ્ટારશિપને વધુ સુરક્ષિત રીતે પૃથ્વી પર પરત લાવવા માટે આ ડેટા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
Historic Starship Mission: 13મા ટેસ્ટમાં પ્રથમ વખત પાણીમાં સુરક્ષિત ઉતરાણ
સ્ટારશિપની 13મી ટેસ્ટ ફ્લાઇટ 25 જુલાઈ 2026ના રોજ કરવામાં આવી હતી. આ પરીક્ષણ દરમિયાન સ્ટારશિપના અપર સ્ટેજનું હિંદ મહાસાગરમાં નિયંત્રિત વોટર લેન્ડિંગ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે બૂસ્ટરે મેક્સિકોની ખાડીમાં લેન્ડિંગ કર્યું હતું. આ ટેસ્ટમાં સ્ટારશિપ ‘બેલી-ફ્લોપ’ સ્થિતિમાંથી સીધી થઈને પાણીમાં ઉતરી હતી અને ત્યારબાદ સમુદ્રમાં તરતી જોવા મળી હતી.
તે પહેલાં 12મા ટેસ્ટમાં સ્ટારશિપના નવા V3 વર્ઝનનો પ્રથમ વખત ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઉડાન દરમિયાન એન્જિન સંબંધિત સમસ્યા સર્જાઈ હોવા છતાં સ્ટારશિપ સ્પેસક્રાફ્ટ હિંદ મહાસાગરમાં સુરક્ષિત રીતે પહોંચ્યું હતું.
Historic Starship Mission: અગાઉના પરીક્ષણોમાં સફળતા અને નિષ્ફળતા
સ્ટારશિપના વિકાસ દરમિયાન અનેક પરીક્ષણોમાં કંપનીને વિવિધ પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. 11મા ટેસ્ટમાં ડમી સેટેલાઇટ્સને અવકાશમાં મોકલવાની ક્ષમતાનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. 10મા ટેસ્ટમાં પણ સ્ટારલિંક સિમ્યુલેટર સેટેલાઇટ્સના તૈનાતીકરણ સહિતના મહત્વપૂર્ણ પ્રયોગો કરવામાં આવ્યા હતા.
2025ના અગાઉના પરીક્ષણોમાં કેટલાક મિશનમાં બૂસ્ટર સફળતાપૂર્વક પરત આવ્યું હતું, જ્યારે ઉપરનો સ્પેસક્રાફ્ટ ભાગ નિયંત્રણ ગુમાવવાને કારણે નષ્ટ થયો હતો. કેટલાક પરીક્ષણોમાં એન્જિનની ખામી, ઓક્સિજન લીકેજ અને અન્ય ટેક્નિકલ સમસ્યાઓ પણ સામે આવી હતી.
સ્ટારશિપના પાંચમા ટેસ્ટમાં સુપર હેવી બૂસ્ટરને પ્રથમ વખત લોન્ચ ટાવરના ‘ચોપસ્ટિક્સ’ જેવા મિકેનિકલ આર્મ્સથી પકડીને પરત લાવવામાં આવ્યું હતું. આ ટેક્નોલોજીનો હેતુ ભવિષ્યમાં બૂસ્ટરને ઝડપથી ફરી ઉપયોગમાં લેવાનો છે.
Historic Starship Mission: ચંદ્ર અને મંગળ મિશન માટે મહત્વપૂર્ણ ટેક્નોલોજી
સ્પેસએક્સ લાંબા ગાળે સ્ટારશિપનો ઉપયોગ માનવ અને કાર્ગોને ચંદ્ર તથા મંગળ સુધી પહોંચાડવા માટે કરવાની દિશામાં કામ કરી રહી છે. સ્ટારશિપને સંપૂર્ણપણે ફરીથી ઉપયોગ કરી શકાય તેવા ભારે રોકેટ તરીકે વિકસાવવાનો પ્રયાસ ચાલી રહ્યો છે. તેથી દરેક ટેસ્ટ ફ્લાઇટમાંથી મળતો ડેટા આગામી મિશનો માટે મહત્વપૂર્ણ બને છે.
14મું પરીક્ષણ ખાસ કરીને ઓર્બિટલ ફ્લાઇટ, સેટેલાઇટ ડિપ્લોયમેન્ટ, હીટશીલ્ડ કામગીરી અને પૃથ્વી પર નિયંત્રિત પરત ફરવા જેવી ક્ષમતાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. મિશન દરમિયાન એકત્ર થનારો ડેટા સ્ટારશિપની આગામી પેઢીની ડિઝાઇન અને કામગીરીમાં ઉપયોગી બની શકે છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો
વાયરલ વીડિયોમાં મદદની અપીલ બાદ તંત્ર હરકતમાં આવ્યું; હેલિકોપ્ટર મારફતે તમામ યાત્રાળુઓનું રેસ્ક્યૂ
