Cervical Cancer Explained:ભારતમાં મહિલાઓના સ્વાસ્થ્યને લઈને એક ગંભીર અને ચિંતાજનક વાસ્તવિકતા સામે આવી રહી છે. એક એવો રોગ, જેના વિશે આજે પણ ઘણી મહિલાઓ ખુલ્લેઆમ વાત કરવામાં સંકોચ અનુભવે છે, તે દર વર્ષે હજારો પરિવારોને ઉજાડી રહ્યો છે. આ રોગ છે સર્વાઇકલ કેન્સર.
ICMR (ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ)ના આંકડા ચોંકાવનારા છે. દેશમાં દર 8 મિનિટે એક મહિલા સર્વાઇકલ કેન્સરથી પોતાનો જીવ ગુમાવે છે. વધુ દુઃખદ વાત એ છે કે નિષ્ણાતોના મતે, સમયસર તપાસ અને રસીકરણ દ્વારા આ રોગને મોટા ભાગે અટકાવી શકાય છે.
Cervical Cancer Explained:પરિસ્થિતિ કેટલી ગંભીર છે?
AIIMS અને ICMRના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં દર વર્ષે આશરે 1.23 લાખ નવા સર્વાઇકલ કેન્સરના કેસ સામે આવે છે, જેમાંથી લગભગ 77 હજાર મહિલાઓનું મૃત્યુ થાય છે. મહિલાઓમાં કેન્સરથી થતા મૃત્યુના મુખ્ય કારણોમાં સર્વાઇકલ કેન્સરનો સમાવેશ થાય છે.
આ રોગની સૌથી વધુ અસર ગ્રામીણ વિસ્તારો અને આર્થિક રીતે નબળા વર્ગની મહિલાઓ પર પડે છે, જ્યાં આરોગ્યસંભાળની સુવિધાઓ અને જાગૃતિનો અભાવ છે.
Cervical Cancer Explained:સર્વાઇકલ કેન્સર શું છે અને કેમ થાય છે?
સર્વાઇકલ કેન્સર મુખ્યત્વે **હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ (HPV)**ના ચેપથી થાય છે. જો આ વાયરસ લાંબા સમય સુધી શરીરમાં રહે, તો તે ગર્ભાશયના મોઢાના કોષોને નુકસાન પહોંચાડી કેન્સરનું સ્વરૂપ લઈ શકે છે.
આ રોગની સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે પ્રારંભિક તબક્કામાં કોઈ ખાસ લક્ષણો દેખાતા નથી, જેના કારણે ઘણી મહિલાઓને સમયસર નિદાન થતું નથી.
Cervical Cancer Explained:આ લક્ષણોને ક્યારેય અવગણશો નહીં
સર્વાઇકલ કેન્સરના સંભવિત લક્ષણોમાં સામેલ છે:
- માસિક સિવાય અથવા સંભોગ પછી રક્તસ્રાવ
- સતત પેટ કે પીઠમાં દુખાવો
- દુર્ગંધયુક્ત યોનિમાર્ગ સ્રાવ
- અતિશય થાક અને નબળાઇ
જો આવા લક્ષણો લાંબા સમય સુધી રહે, તો તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી અત્યંત જરૂરી છે.
કેવી રીતે બચી શકાય? શું છે સારવાર અને રોકથામ?
નિષ્ણાતો કહે છે કે HPV રસીકરણ અને નિયમિત સ્ક્રીનીંગ દ્વારા સર્વાઇકલ કેન્સરને અસરકારક રીતે અટકાવી શકાય છે.
- 9 થી 14 વર્ષની છોકરીઓ માટે 2 ડોઝ
- 15 વર્ષથી વધુ ઉંમર માટે 3 ડોઝ
સરકાર દ્વારા વિકસિત સ્વદેશી HPV રસી કેટલીક રાજ્યોમાં મફત અથવા ₹200-400 પ્રતિ ડોઝમાં ઉપલબ્ધ છે. ખાનગી હોસ્પિટલોમાં તેની કિંમત વધુ હોઈ શકે છે.
રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય મિશન હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 10 કરોડથી વધુ મહિલાઓની સ્ક્રીનીંગ કરવામાં આવી છે. હવે પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રોમાં HPV DNA ટેસ્ટને વિસ્તૃત કરવાની યોજના અમલમાં મૂકાઈ રહી છે, જેથી દૂરદરાજ વિસ્તારોની મહિલાઓને પણ સમયસર લાભ મળી શકે.
માત્ર રોગ નહીં, સામાજિક પડકાર
નિષ્ણાતો માને છે કે સર્વાઇકલ કેન્સર માત્ર એક તબીબી સમસ્યા નથી, પરંતુ સામાજિક ન્યાયનો મુદ્દો પણ છે. કારણ કે આ રોગ સૌથી વધુ એવી મહિલાઓને અસર કરે છે, જે આર્થિક, સામાજિક કે ભૌગોલિક કારણોસર આરોગ્યસંભાળ સુધી પહોંચી શકતી નથી.
જાગૃતિ, રસીકરણ અને નિયમિત તપાસ દ્વારા જ આ મૌન ખૂની સામે લડત શક્ય છે. સમયસર પગલાં લેવાય તો હજારો મહિલાઓનું જીવન બચાવી શકાય છે.
