સરકારે તાજેતરમાં જાહેર કર્યું છે કે વિદેશમાં અભ્યાસ કરવા માટે એજ્યુકેશન લોન મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓ ની સંખ્યામાં 2012-13ની સરખામણીમાં 215 ટકાનો વધારો થયો છે. સરકારના જણાવ્યા પ્રમાણે 2012-2022 સુધીમાં લગભગ 4.61 લાખ વિદ્યાર્થીઓ એ એજ્યુકેશન લોન લીધી હતી. એજ્યુકેશન લોન લેનારા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા પણ 2012-13માં 22,200થી વધીને 2021-22માં 69,898 થઈ ગઈ છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે પણ જણાવ્યું હતું કે ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે વિદેશ જતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ ની સંખ્યા વધીને 7,50,365 થઈ ગઈ છે, જે 2021માં 4,44,553 વિદ્યાર્થીઓ હતી. જ્યારે વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, ત્યારે વિદેશ જવાનું આર્થિક રીતે શક્ય છે કે નહીં તે પ્રશ્ન છે. આ એક નિર્ણાયક પરિબળ રહે છે.
સામાન્ય રીતે અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણની ડિગ્રી માટે લગભગ 40 થી 50 લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થઈ શકે છે. જ્યારે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશમાં અભ્યાસ માટેના સૌથી લોકપ્રિય દેશો કેનેડા, યુકે, ઓસ્ટ્રેલિયા અને અન્ય યુરોપીયન દેશોમાં પણ આટલો જ ખર્ચો થઈ શકે છે. વિદેશમાં અભ્યાસ અર્થે જતાં મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ ત્યાં પાર્ટ-ટાઈમ જોબ કરતાં હોય છે. પરંતુ આ દેશોમાં પાર્ટ-ટાઈમ જોબ કરીને તમે તમારી એજ્યુકેશન લોન ચૂકતે કરી શકો છો કે નહીં? આ વિશે આપણે આ વિડીયોમાં વાત કરીશું.
યુકેમાં સ્ટુડન્ટ વિઝા પર ગયેલા વિદ્યાર્થીને સેમેસ્ટર દરમિયાન સપ્તાહના 20 કલાક કામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. અમેરિકામાં પણ આવો જ નિયમ છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં વિદ્યાર્થી બે સપ્તાહમાં 40 કલાક કામ કરી શકે છે. જર્મનીમાં વિદ્યાર્થી 120 દિવસ ફૂલટાઈમ અથવા તો 240 દિવસ પાર્ટ ટાઈમ જોબ કરી શકે છે. રશિયા તથા ન્યૂઝીલેન્ડમાં પણ સપ્તાહમાં 20 કલાક કામ કરવાની મંજૂરી છે. જ્યારે ફ્રાન્સમાં વર્ષમાં 964 કલાક કામ કરવાની મંજૂરી છે. કેનેડા હાલમાં વિદ્યાર્થીઓને તેમના અભ્યાસ સાથે ફૂલ-ટાઈમ કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ઓસ્ટ્રેલિયા દ્વારા પણ આવું જ કરવામાં આવ્યું છે, પરંતુ આ સુવિધા 30 જૂન, 2023 સુધી ઉપલબ્ધ રહેશે.
અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં માસ્ટર પ્રોગ્રામ બે વર્ષ માટે છે અને ત્યાં યુકેની તુલનામાં ટ્યુશન ફી પ્રમાણાં વધારે છે. યુકેમાં પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશનનું માત્ર એક વર્ષ છે. યુકે ઉપરાંત જર્મની અને સ્પેન જેવા યુરોપિયન દેશોમાં પણ પ્રમાણમાં ટ્યુશન ફી ઓછી છે પરંતુ ત્યાં ભાષાની સમસ્યા રહે છે. અન્ય દેશોની તુલનામાં ટ્યુશન ફી ઓછી હોવાના કારણે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં યુકે હોટ ફેવરિટ બન્યું છે.
મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓ વિદેશમાં અભ્યાસની સાથે સાથે પાર્ટ ટાઈમ જોબ કરતાં હોય છે. તેનાથી તેમના દૈનિક ખર્ચા તો પૂરા થાય છે પરંતુ ઘણા વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ અને જોબ સાથે તાલમેલ બેસાડવામાં મુશ્કેલી નડતી હોય છે. જ્યારે સિંગાપોર જેવા દેશમાં તો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને પાર્ટ ટાઈમ જોબ મેળવવામાં જ મુશ્કેલી પડે છે. સિંગાપોરમાં કેટલીક પ્રાઈવેટ યુનિવર્સિટીઓ ઈચ્છે છે કે વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસમાં ધ્યાન કેન્દ્રીત કરે જેથી કરીને તે તેમને પાર્ટ ટાઈમ જોબની મંજૂરી આપતી નથી. સિંગાપોરમાં પાર્ટ ટાઈમ જોબ ઘણી જ ઓછી છે. આ ઉપરાંત જેમને પણ પાર્ટ ટાઈમ જોબ મળે છે તેમને કલાકના 5થી 7 સિંગાપોર ડોલર ચૂકવવામાં આવે છે. જે તેમનું સિંગલ રૂમનું મહિને 600 સિંગાપોર ડોલરનું ભાડું ચૂકવવા માટે પણ પૂતા નથી. સિંગાપોરમાં 10,000થી 12,000 સિંગાપોર ડોલર ટ્યુનશન ફી હોય છે તેથી પાર્ટ ટાઈમ જોબ વિદ્યાર્થીઓની એજ્યુકેશન લોન તો છોડો પરંતુ ત્યાં રહેવા-ખાવાનો ખર્ચ પણ પૂરો કરી શકતી નથી.
જોકે, સિંગાપોર જેવા દેશને બાદ કરતાં ઓસ્ટ્રેલિયા, લક્ઝમબર્ગ, ન્યૂઝીલેન્ડ, ફ્રાન્સ, યુકે અને જર્મની જેવા દેશોમાં ઈન્ટરનેશનલ સ્ટુડન્ટ્સને વધારે પગાર મળે છે. પરંતુ વધારે પગારનો અર્થ ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ પણ વધારે હોઈ શકે છે. તેથી વિદ્યાર્થીઓએ તેઓ જે દેશમાં જવા ઈચ્છે છે ત્યાં પ્રતિ કલાક વેતન ઉપરાંત તે દેશમાં ફૂગાવાનો દર, ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ તથા ત્યાં કેટલા કલાક કામ કરવા મેળે છે તેવી બાબતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. યુરોપના કેટલાક દેશો ભારતીયોને સસ્તા પડી શકે છે. જ્યારે અમેરિકા, કેનેડા, યુકે અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોમાં મોટા ભાગે કોસ્ટ ઓફ લિવિંગ સરખું જ હોય છે. તેમાં કોઈ મોટો તફાવત હોતો નથી.
યુકેમાં પ્રતિ કલાક 11 પાઉન્ડ એટલે કે 800 રૂપિયા પગાર મળે છે. જ્યારે ઓસ્ટ્રેલિયા 21 ડોલર પ્રતિ કલાક એટલે કે 1150 રૂપિયા, કેનેડા 15.5 ડોલર એટલે કે 900 રૂપિયા, આયર્લેન્ડ 11.30 ડોલર એટલે કે 930 રૂપિયા અને અમેરિકા 10 ડોલર એટલે કે 1100 રૂપિયા પ્રતિ કલાક મળે છે. અમેરિકામાં પ્રતિ કલાક વેતનનો દર અલગ-અલગ રાજ્યોમાં અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. હાલમાં વિદેશમાં અભ્યાસ કરતા મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓનું માનવું છે કે પાર્ટ ટાઈમ જોબથી તમે જે-તે દેશમાં રહેવા-જમવા તથા અન્ય દૈનિક ખર્ચા પૂરા કરી શકાય છે પરંતુ પાર્ટ ટાઈમ જોબથી એજ્યુકેશન લોન પૂરી કરવી મુશ્કેલ વાત છે.
જોકે, પાર્ટ-ટાઈમ જોબની યોગ્ય પસંદગી કરવામાં આવે તો તે ફોરેન જોબ માર્કેટમાં તમારા માટે એન્ટ્રી પોઈન્ટ બની શકે છે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી તેના અભ્યાસ પ્રમાણે પાર્ટ ટાઈમ જોબ કરે છે તો ભવિષ્યમાં તેને ફૂલ-ટાઈમ જોબની ઓફર મેળવવામાં સરળતા રહે છે. પાર્ટ-ટાઈમ જોબ વિદ્યાર્થીઓને લોકલ જોબ માર્કેટનો અનુભવ કરાવે છે. તેનાથી તેમને ખ્યાલ આવે છે કે વિદેશમાં કંપનીઓ કેવી રીતે કામ કરે છે અને તેનાથી તેમના સંપર્કો પણ વધે છે. જે સૌથી મોટી હકારાત્મક વાત છે
