‘Diplomatic Push’: રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષને અટકાવવા અમેરિકાએ ફરી એકવાર રાજદ્વારી પ્રયાસો તેજ કર્યા છે. અમેરિકાની મધ્યસ્થી હેઠળ 10 નવેમ્બર 2026થી સંયુક્ત આરબ અમીરાતની રાજધાની અબુધાબીમાં રશિયા, યુક્રેન અને અમેરિકાના ઉચ્ચસ્તરીય પ્રતિનિધિમંડળો વચ્ચે ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટો શરૂ થઈ છે. ફેબ્રુઆરી 2026 પછી આ પ્રકારની પ્રથમ ત્રિપક્ષીય બેઠક છે. બે દિવસ માટે આયોજિત આ ચર્ચામાં યુક્રેનની ભવિષ્યની સુરક્ષા, યુદ્ધની સ્થિતિમાં ઘટાડો, યુદ્ધકેદીઓની મુક્તિ, માનવીય સહાય અને સંઘર્ષનો કાયમી ઉકેલ શોધવા જેવા મુદ્દાઓ કેન્દ્રસ્થાને છે. પ્રથમ દિવસની બેઠક લગભગ ચાર કલાક સુધી ચાલી હતી. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમીર ઝેલેન્સ્કીએ ચર્ચાને રચનાત્મક ગણાવી હતી, જ્યારે અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ બેઠકને સકારાત્મક ગણાવી હતી. જોકે, બંને દેશો વચ્ચેના પ્રાદેશિક વિવાદો અને સુરક્ષાની શરતો અંગે હજુ મોટો તફાવત હોવાથી તાત્કાલિક સમજૂતી થવાની શક્યતા સામે પડકારો યથાવત્ છે.
‘Diplomatic Push’: ટ્રમ્પના ખાસ દૂતો સંભાળી રહ્યા છે અમેરિકાની જવાબદારી
આ વાટાઘાટોમાં અમેરિકાનું પ્રતિનિધિત્વ વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જમાઈ જેરેડ કુશનર કરી રહ્યા છે. બંને પ્રતિનિધિઓ અગાઉ પણ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે સમજૂતી કરાવવાના પ્રયાસોમાં જોડાયેલા રહ્યા છે. અમેરિકાનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચેના મતભેદો ઘટાડીને એવી સમજૂતી સુધી પહોંચવાનો છે, જેનાથી લડાઈ અટકે અને યુક્રેનના ભવિષ્ય માટે સુરક્ષાની વ્યવસ્થા ઊભી થઈ શકે.
યુક્રેનના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ રુસ્તેમ ઉમેરોવ કરી રહ્યા છે. તેમની સાથે રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયના વડા કિરીલો બુદાનૉવ સહિતના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ જોડાયા છે. બીજી તરફ, રશિયાના પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ વ્લાદિમીર મેડિન્સ્કી કરી રહ્યા છે. રશિયન પક્ષમાં વિદેશ અને સૈન્ય ક્ષેત્રના વરિષ્ઠ અધિકારીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આ બેઠકની વિશેષતા એ છે કે લાંબા સમયના વિરામ બાદ બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓ અમેરિકાની હાજરીમાં ફરી એક જ ટેબલ પર બેઠા છે. જોકે, માત્ર બેઠક યોજાવાથી સમજૂતી થઈ જશે એવું માનવું વહેલું ગણાશે.
‘Diplomatic Push’: યુક્રેનની સુરક્ષા સૌથી મોટો પ્રશ્ન
વાટાઘાટોમાં સૌથી મહત્ત્વના મુદ્દાઓમાં યુક્રેનની લાંબા ગાળાની સુરક્ષા સામેલ છે. યુક્રેન ઇચ્છે છે કે કોઈપણ સમજૂતી પહેલાં તેને ભવિષ્યમાં ફરી હુમલો ન થાય તેની વિશ્વસનીય ખાતરી મળે. આ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સુરક્ષા વ્યવસ્થા ઊભી કરવાની તેની માગણી છે.
બીજી તરફ, રશિયા યુક્રેનની નાટો સાથેની નજીકતા અને ભવિષ્યની લશ્કરી વ્યવસ્થાને લઈને પોતાની શરતો રજૂ કરી રહ્યું છે. રશિયા યુક્રેનની સૈન્ય ક્ષમતાઓ પર મર્યાદા અને નાટોમાં જોડાવાની તેની મહત્ત્વાકાંક્ષા અંગે પણ વાંધો ઉઠાવતું રહ્યું છે.
આ મુદ્દે બંને દેશોની સ્થિતિ અલગ હોવાથી અમેરિકાના મધ્યસ્થી પ્રયાસો માટે પડકાર ઊભો થયો છે. યુક્રેન માને છે કે સુરક્ષાની મજબૂત ખાતરી વગર કોઈપણ કરાર ભવિષ્યમાં નવા સંઘર્ષનું કારણ બની શકે છે. જ્યારે રશિયા વ્યાપક યુરોપિયન સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ફેરફારની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકી રહ્યું છે.
‘Diplomatic Push’: યુદ્ધકેદીઓ અને નાગરિકોની મુક્તિ પર પણ ચર્ચા
આ બેઠકમાં માત્ર રાજકીય અને લશ્કરી મુદ્દાઓ જ નહીં, પરંતુ યુદ્ધથી પ્રભાવિત સામાન્ય નાગરિકોના પ્રશ્નોને પણ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સ્કીના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રથમ દિવસની ચર્ચામાં યુદ્ધકેદીઓની આપ-લે, કસ્ટડીમાં રહેલા નાગરિકો અને બાળકોની વાપસી તથા માનવીય રાહત સંબંધિત બાબતોનો સમાવેશ થયો હતો.
લાંબા સમયથી ચાલતા યુદ્ધમાં બંને દેશોના સૈનિકો અને નાગરિકોને ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે. અનેક પરિવારો પોતાના સ્વજનોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં યુદ્ધકેદીઓની મુક્તિ અને નાગરિકોને સુરક્ષિત રીતે પરત લાવવાના પ્રયાસો વાટાઘાટોનું મહત્ત્વપૂર્ણ પાસું બની રહ્યા છે.
યુક્રેનના પ્રતિનિધિમંડળે સુરક્ષાની ખાતરી સાથે માનવીય મુદ્દાઓ પર પણ વિગતવાર ચર્ચા કરી હોવાનું જણાવાયું છે. જો આ મુદ્દે કોઈ વ્યવહારુ પ્રગતિ થાય તો બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ ઊભો કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
‘Diplomatic Push’: રશિયાની શરતોને કારણે તાત્કાલિક સમજૂતી મુશ્કેલ
વાટાઘાટો દરમિયાન સકારાત્મક સંકેતો મળ્યા હોવા છતાં યુદ્ધવિરામ અંગે બંને પક્ષો વચ્ચે સહમતી સધાઈ નથી. રશિયાના વિદેશ મંત્રી સર્ગેઈ લાવરોવે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગળની વ્યવસ્થા અંગે સ્પષ્ટતા વિના તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
બીજી તરફ, યુક્રેનનું માનવું છે કે લડાઈ રોકવી અને ભવિષ્યમાં હુમલાની શક્યતા અટકાવવી કોઈપણ સમજૂતી માટે અનિવાર્ય છે. ખાસ કરીને પૂર્વ યુક્રેનના ડોનબાસ વિસ્તારના નિયંત્રણને લઈને બંને દેશો વચ્ચે ગંભીર મતભેદ છે. યુક્રેન પોતાના પ્રદેશો છોડવા તૈયાર નથી, જ્યારે રશિયા પોતાની પ્રાદેશિક માગણીઓ પર અડગ છે.
આ ઉપરાંત યુરોપની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં નાટોની ભૂમિકા અંગે પણ મતભેદ છે. આ જ કારણ છે કે બેઠકમાં ચર્ચા આગળ વધી રહી હોવા છતાં તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ શકી નથી.
‘Diplomatic Push’: બેઠક શરૂ થઈ છતાં યુક્રેનમાં રશિયાના હુમલા ચાલુ
એક તરફ રાજદ્વારી સ્તરે ચર્ચા ચાલી રહી છે, તો બીજી તરફ યુક્રેનમાં રશિયાના હુમલા અટક્યા નથી. 10 નવેમ્બરની રાત્રે રશિયન સેનાએ યુક્રેનના અનેક વિસ્તારોમાં હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલામાં વીજળી અને ઊર્જા માળખાને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. કેટલાંક વિસ્તારોમાં વીજ પુરવઠો ખોરવાયો હતો અને જાનહાનિના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા હતા.
શિયાળાની શરૂઆત નજીક હોવાથી વીજળી અને ગરમીની વ્યવસ્થા યુક્રેન માટે અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે. આવા સમયે ઊર્જા માળખા પરના હુમલાઓ સામાન્ય નાગરિકોની મુશ્કેલીઓ વધારી રહ્યા છે. વાટાઘાટો ચાલી રહી હોવા છતાં મેદાન પરની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક સુધારો જોવા મળતો નથી.
‘Diplomatic Push’: બીજા દિવસે પણ ચર્ચા ચાલુ, યુરોપની ભૂમિકા મહત્ત્વપૂર્ણ
11 નવેમ્બરે અબુધાબીમાં વાટાઘાટોનો બીજો દિવસ શરૂ થયો છે. યુક્રેન અને અમેરિકાના પ્રતિનિધિઓએ પ્રથમ દિવસની ચર્ચા અંગે સકારાત્મક અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો છે. યુરોપિયન દેશોના પ્રતિનિધિઓએ પણ યુક્રેન અને અમેરિકા સાથે અલગથી ચર્ચા કરીને ભવિષ્યની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અંગે પોતાનો અભિપ્રાય રજૂ કર્યો છે.
યુરોપિયન યુનિયન, નાટો, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની અને ઇટાલીના પ્રતિનિધિઓએ યુક્રેનની સ્વતંત્રતા અને પ્રાદેશિક અખંડિતતાની ખાતરી પર ભાર મૂક્યો છે. જોકે, આ યુરોપિયન પ્રતિનિધિઓ ત્રિપક્ષીય રશિયા-યુક્રેન-અમેરિકા વાટાઘાટોનો સીધો ભાગ નથી.
એકંદરે, અબુધાબીમાં ચાલી રહેલી આ બેઠક રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના લાંબા સંઘર્ષને રાજદ્વારી માર્ગે ઉકેલવાના પ્રયાસોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ તબક્કો છે. અમેરિકાની મધ્યસ્થીથી બંને પક્ષો ફરી ચર્ચાના ટેબલ પર આવ્યા છે તે સકારાત્મક બાબત છે, પરંતુ સરહદો, સુરક્ષા વ્યવસ્થા, નાટોની ભૂમિકા અને યુદ્ધવિરામની શરતો જેવા મુદ્દાઓ હજુ ઉકેલાયા નથી. હવે બીજા દિવસની ચર્ચામાં કોઈ નક્કર પ્રગતિ થાય છે કે નહીં અને બંને દેશો કોઈ સામાન્ય આધાર શોધી શકે છે કે નહીં તેના પર આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર રહેશે.
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો
