OTP Security in India: દેશમાં ઓનલાઈન બેંકિંગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ઈ-કોમર્સનો ઉપયોગ સતત વધી રહ્યો છે. તેની સાથે OTP (વન ટાઈમ પાસવર્ડ) દ્વારા થતી ચકાસણી પણ ડિજિટલ વ્યવહારોનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ બની ગઈ છે. હવે OTP મેસેજને વધુ સ્પષ્ટ અને સુરક્ષિત બનાવવાના હેતુથી ટેલિકોમ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (TRAI) દ્વારા મેસેજના ફોર્મેટમાં એકરૂપતા લાવવાની શક્યતા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ગ્રાહકોને સાચા OTP મેસેજ ઓળખવામાં મદદ કરવાનો અને સાયબર ગુનેગારો દ્વારા થતી છેતરપિંડીનું જોખમ ઘટાડવાનો છે. જોકે, આ અંગે નવા નિયમો સત્તાવાર રીતે લાગુ થયા હોવાની પુષ્ટિ નથી. તેથી હાલ આ ફેરફારને સંભવિત યોજના તરીકે જ જોવો જોઈએ.
OTP Security in India: OTP મેસેજમાં શું ફેરફાર થઈ શકે?
હાલ અલગ-અલગ બેંકો, ઓનલાઈન શોપિંગ પ્લેટફોર્મ અને ડિજિટલ સેવાઓ દ્વારા મોકલવામાં આવતા OTP મેસેજના ફોર્મેટમાં તફાવત જોવા મળે છે. કેટલાક મેસેજમાં કોડ તરત દેખાય છે, જ્યારે અન્યમાં વધુ વિગતો વાંચવા માટે મેસેજ ખોલવો પડે છે. આ તફાવતને કારણે ગ્રાહકો માટે સાચા અને શંકાસ્પદ મેસેજ વચ્ચે ભેદ કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે.
પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થા હેઠળ OTP મેસેજનું માળખું વધુ એકસરખું બનાવવાની વિચારણા છે. તેમાં OTP કયા હેતુ માટે મોકલવામાં આવ્યો છે, કઈ કંપની અથવા સેવા દ્વારા મોકલાયો છે અને તે કેટલા સમય સુધી માન્ય રહેશે જેવી વિગતો સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવાનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, મોબાઇલની નોટિફિકેશન સ્ક્રીન પર OTP સીધો દેખાય કે નહીં તે અંગે પણ વિચારણા થઈ શકે છે. જો કોડ નોટિફિકેશનમાં છુપાયેલો હોય, તો ફોનની સ્ક્રીન પર નજર નાખીને અન્ય વ્યક્તિ કોડ જાણી લેવાનું જોખમ ઘટી શકે છે. જોકે, આ વ્યવસ્થાની અંતિમ વિગતો હજુ સત્તાવાર જાહેરાત પર નિર્ભર છે.
OTP Security in India: સાયબર છેતરપિંડી સામે સુરક્ષા વધારવાનો પ્રયાસ
ઓનલાઈન છેતરપિંડીમાં ગુનેગારો ઘણી વખત બેંક અધિકારી, ગ્રાહક સેવા કર્મચારી અથવા વિશ્વસનીય સંસ્થાના પ્રતિનિધિ હોવાનો ઢોંગ કરીને લોકોને OTP પૂછે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં નકલી લિંક, ખોટા સંદેશા અથવા ફોન કોલ દ્વારા વ્યક્તિગત માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ પણ કરવામાં આવે છે.
OTP મેસેજનું ફોર્મેટ વધુ સ્પષ્ટ હોય તો ગ્રાહકોને મેસેજનો હેતુ સમજવામાં અને શંકાસ્પદ સંદેશા ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, માત્ર મેસેજનું ફોર્મેટ બદલવાથી દરેક પ્રકારની છેતરપિંડી અટકી જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. ગ્રાહકોની સાવચેતી અને સુરક્ષિત ડિજિટલ વ્યવહાર પણ એટલા જ જરૂરી છે.
ગ્રાહકોએ અત્યારે શું સાવચેતી રાખવી?
નવા નિયમોની સત્તાવાર જાહેરાત થાય ત્યાં સુધી મોબાઇલ વપરાશકર્તાઓએ હાલની સુરક્ષા સૂચનાઓનું પાલન કરવું જોઈએ.
- બેંકિંગ અથવા પેમેન્ટ માટેનો OTP અજાણી વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરવો.
- કોઈ વ્યક્તિ બેંક અધિકારી હોવાનો દાવો કરીને OTP માગે તો તે આપવો નહીં.
- શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક કરીને બેંકની વિગતો દાખલ કરવાનું ટાળવું.
- મેસેજમાં દર્શાવેલા હેતુ સાથે પોતે કરેલી પ્રવૃત્તિ મેળ ખાતી ન હોય તો સાવચેત રહેવું.
- બેંક ખાતામાં શંકાસ્પદ વ્યવહાર જણાય તો તરત બેંકનો સંપર્ક કરવો.
TRAI દ્વારા OTP મેસેજમાં એકરૂપતા લાવવાની શક્યતા અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા ડિજિટલ સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જોકે, ગ્રાહકોએ કોઈ નવા નિયમને અમલમાં આવ્યો હોવાનું માનતા પહેલાં સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવી જોઈએ.
