India Census 2026-2027: દેશમાં આગામી વસ્તી ગણતરી (Census) ને લઈને કેન્દ્ર સરકારે તૈયારીઓ તેજ કરી દીધી છે. સરકારે વસ્તી ગણતરી દરમિયાન પૂછવામાં આવનાર 40 પ્રશ્નોની વિસ્તૃત યાદી જાહેર કરી દીધી છે. આઝાદી પછી આ પ્રથમ વખત એવું બનવા જઈ રહ્યું છે કે વસ્તી ગણતરીમાં જાતિ સંબંધિત વિગતો પણ ખાસ પૂછવામાં આવશે. આ સાથે જ કોવિડ વેક્સિન લીધી છે કે નહીં, બેંક ખાતાઓની સંખ્યા, મોબાઇલ નંબર અને આધાર કાર્ડ જેવી બાબતો પણ આ યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવી છે.
- પ્રથમ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી: આ દેશની પહેલી ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે, જેમાં નાગરિકોને જાતે જ (Self-Enumeration) ઓનલાઈન માહિતી ભરવાનો પણ વિકલ્પ મળશે.
- કુલ બજેટ: કેન્દ્ર સરકારે આ વસ્તી ગણતરી માટે રૂ. 11,718.24 કરોડના બજેટને મંજૂરી આપી છે.
- ગોપનીયતા: વસ્તી ગણતરી અધિનિયમ, 1948 હેઠળ લોકો દ્વારા આપવામાં આવતી વ્યક્તિગત માહિતી સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવામાં આવશે, જેને આરટીઆઈ (RTI) કે અદાલતમાં રજૂ કરી શકાશે નહીં.
India Census 2026-2027: વસ્તી ગણતરી ક્યારે અને કઈ રીતે યોજાશે?
સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ શેડ્યૂલ મુજબ વસ્તી ગણતરી બે મુખ્ય તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવશે:
- બરફવર્ષાવાળા વિસ્તારો: લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના દુર્ગમ તથા બરફવાળા વિસ્તારોમાં વસ્તી ગણતરી ૧ થી ૩૦ સપ્ટેમ્બર વચ્ચે થશે. આ વિસ્તારોમાં બીજો તબક્કો પણ સપ્ટેમ્બર 2026માં જ પૂર્ણ કરાશે.
- પ્રથમ તબક્કો (હાઉસ લિસ્ટિંગ): દેશના બાકીના ભાગોમાં એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન ઘરોની યાદી અને સુવિધાઓની માહિતી એકત્ર થશે. મુખ્ય ગણતરી શરૂ થવાના અગાઉ 17 થી 31 ઓગસ્ટ દરમિયાન સેલ્ફ-એન્યુમરેશનનો વિકલ્પ મળશે.
- બીજો તબક્કો (પોપ્યુલેશન એન્યુમરેશન): ફેબ્રુઆરી 2027માં દેશભરમાં નાગરિકોની સામાજિક, આર્થિક, શૈક્ષણિક અને જાતિગત વસ્તી ગણતરીનો મુખ્ય તબક્કો હાથ ધરાશે.
India Census 2026-2027: 40 પ્રશ્નોની યાદીમાં કઈ બાબતોનો સમાવેશ?
આ વસ્તી ગણતરીમાં સામાન્ય પરિચયથી લઈને ડિજિટલ અને દસ્તાવેજી માહિતી સુધીના કુલ 40 પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે:
- વ્યક્તિગત અને પારિવારિક વિગતો: નામ, પરિવારના વડા સાથે સંબંધ, લિંગ, જન્મ તારીખ, ઉંમર, વૈવાહિક સ્થિતિ, જીવનસાથીનું નામ, રાષ્ટ્રીયતા, ધર્મ અને અનુસૂચિત જાતિ (SC) કે અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) સંબંધિત વિગતો.
- શિક્ષણ અને રોજગાર: સાક્ષરતા, ડિજિટલ સાક્ષરતા, શૈક્ષણિક લાયકાત, માતૃભાષા, છેલ્લા એક વર્ષમાં કરેલું કામ, વ્યવસાય, ઉદ્યોગનો પ્રકાર અને કામના સ્થળ સુધીની મુસાફરી.
- સ્થળાંતર અને મહિલાઓ લગતી માહિતી: જન્મસ્થળ, અગાઉનું રહેઠાણ, સ્થળાંતરનું કારણ તેમજ મહિલાઓ માટે જીવિત બાળકોની સંખ્યા અને તાજેતરમાં જન્મેલા બાળકોની વિગતો.
- આધુનિક દસ્તાવેજો અને અન્ય વિગતો:
- કોવિડ-19 રસીકરણનું સ્થળ
- બેંક ખાતાઓની કુલ સંખ્યા
- મોબાઇલ નંબર (જો ઉપલબ્ધ હોય)
- આધાર નંબર [Aadhaar Redacted] (જો ઉપલબ્ધ હોય)
- વોટર આઈડી નંબર
- ભારતીય પાસપોર્ટ નંબર
- ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સની ઉપલબ્ધતા
વધુ સમાચાર વાંચવા માટે અંહી ક્લિક કરો: ડિજિટલ ક્રાંતિ કે વેપારીઓની નવી ચિંતા? બજારમાં રોકડનો અછતનો માહોલ
